Explore Quantum

Waarom moeten de meeste quantumcomputers bijna tot het absolute nulpunt gekoeld worden, en welke niet?

Thijs Verbruggen — Mon, 09 Nov 2026 09:12:21 GMT

Supergeleidende quantumchips, zoals die van IBM en Google, kunnen volgens IBM alleen werken bij temperaturen kouder dan de ruimte buiten de aarde. Een dilutiekoeler, een koelkast die met een mengsel van heliumisotopen werkt, houdt die extreem lage temperatuur lang genoeg vast om verstoring te onderdrukken: overtollige warmte en thermische ruis. Zo houdt de quantumtoestand lang genoeg stand voor een betrouwbare berekening. IBM testte dit al in de praktijk in zijn faciliteit in Poughkeepsie, waar twee modulaire cryogene cellen voor het eerst samen gekoppeld en gebruikt werden.

Er is nog een tweede reden om zo diep te koelen, los van de supergeleiding zelf. Het Amerikaanse NIST, samen met Chalmers University of Technology, legt uit dat een qubit tussen twee berekeningen “gereset” moet worden naar zijn laagste energietoestand. Hoe kouder die reset gebeurt, hoe vollediger hij is en hoe minder startfouten een volgende berekening meeslepen. Het team publiceerde in januari 2025 een nieuwe quantumkoelmethode die een qubit tot 22 millikelvin resette, kouder dan de eerdere 40 tot 49 millikelvin.

Niet elke quantumcomputer heeft die diepe koeling nodig. QuEra legt het verschil tussen qubittypen uit: een supergeleidend systeem heeft een dilutiekoeler van ongeveer 10 tot 20 millikelvin nodig, met gespecialiseerde faciliteiten en veel stroom. Bij een neutrale-atoomsysteem worden alleen de qubits zelf, losse atomen die met laser-tweezers in een vacuümkamer vastgehouden worden, met lasers tot microkelvin-temperaturen gekoeld; de machine daaromheen blijft op kamertemperatuur staan, zonder cryogene installatie.

IonQ’s ionenval-quantumcomputers draaien op kamertemperatuur, zonder dilutiekoeler. Een extreem hoog vacuüm, vergelijkbaar met het vacuüm op het maanoppervlak, houdt de ionen in een kleine vacuümkamer lang genoeg stabiel. Elk ytterbium-ion wordt afzonderlijk met laserkoeling bijna bewegingsloos gemaakt, maar dat gebeurt lokaal aan de ionen zelf: de omringende apparatuur blijft op kamertemperatuur staan. Pasqal bouwt op een vergelijkbare manier quantumcomputers met neutrale rubidium-atomen, vastgehouden en gekoeld door sterk gefocuste lasers, “optische tweezers”. Het bedrijf noemt dit zelf een architectuur die op kamertemperatuur werkt, zonder de energie-intensieve diepe cryogene koeling die supergeleidende machines nodig hebben, wat volgens Pasqal de schaalbaarheid ten goede komt.

Fotonische qubits gaan nog een stap verder. PsiQuantum bouwt quantumcomputers met lichtdeeltjes als qubit en zegt dat de qubit zelf geen warmte “voelt”. Alleen de extreem gevoelige supergeleidende single-photon-detectoren die de toestand van de qubit uitlezen moeten cryogeen gekoeld worden, tot ongeveer 4 kelvin, veel minder extreem dan de millikelvin die supergeleidende qubits zelf nodig hebben. Daarvoor kan PsiQuantum bestaande grootschalige cryo-infrastructuur gebruiken, zoals bij het Amerikaanse SLAC National Accelerator Laboratory.

Qubittype	Bedrijf (voorbeeld)	Wat wordt gekoeld	Koudste temperatuur
Supergeleidend	IBM	De hele chip en bedrading	Ongeveer 10 tot 20 millikelvin.
Ionenval	IonQ	Alleen de ionen zelf, met lasers	Microkelvin aan de ionen, kamertemperatuur eromheen.
Neutrale atomen	Pasqal, QuEra	Alleen de atomen zelf, met lasers	Microkelvin aan de atomen, kamertemperatuur eromheen.
Fotonisch	PsiQuantum	Alleen de uitleesdetectoren	Ongeveer 4 kelvin.

Lezers die willen weten hoe deze vijf qubittypen zich onderling verhouden op prestaties, kunnen dat nalezen in de vergelijking van qubittypen op deze site. Elk van deze claims staat op naam van het bedrijf of instituut dat ze zelf meldt.

Welke claims van quantumvoordeel zijn er gedaan, en welke hielden stand?

Thijs Verbruggen — Mon, 09 Nov 2026 08:29:29 GMT

Google, D-Wave en IBM claimden met het in Milaan gevestigde Algorithmiq de afgelopen jaren meermaals “quantumvoordeel” of “quantum supremacy”: een taak die een quantumcomputer sneller aankan dan elke gewone computer. Bij Google’s claim uit 2019 vond een later onderzoeksteam, volgens het Chinese Academy of Sciences-team, een klassiek algoritme dat de taak alsnog aankon. D-Wave’s claim uit 2025 ligt onder vuur van een weerlegging die het bedrijf betwist. De nieuwste claim, van IBM en Algorithmiq op 30 juli 2026, staat acht maanden na de lancering van de Quantum Advantage Tracker nog altijd als open uitdaging. Tot aan die publicatie had geen klassieke methode betrouwbare uitkomsten kunnen produceren over het volledige onderzochte probleemregime.

Hoe een claim van quantumvoordeel wordt getest

Een claim van quantumvoordeel betekent dat een quantumcomputer een rekentaak aantoonbaar sneller uitvoert dan de beste klassieke computer. De vier claims in dit stuk kwamen van het bedrijf of lab zelf. Dat bedrijf rekende zelf uit hoe lang een supercomputer nodig zou hebben. Zo’n claim is dus eerst een eigen inschatting, geen vaststaand feit. Andere onderzoekers kunnen later een slimmer klassiek algoritme bedenken, dat de taak dan toch binnen bereik van een gewone computer brengt. Dat overkwam Google’s Sycamore-claim uit 2019; bij D-Wave’s claim uit 2025 meent het Flatiron Institute dat dit ook gebeurde, maar D-Wave betwist die uitkomst.

De twee weerlegde claims

Google claimde op 23 oktober 2019 voor het eerst “quantum supremacy”. Zijn 54-qubit Sycamore-chip voerde een gekozen rekentaak naar eigen zeggen in 200 seconden uit. Die taak zou volgens Google’s eigen berekening de snelste supercomputer van dat moment ongeveer 10.000 jaar kosten. IBM betwistte die claim al op 22 oktober 2019, een dag voor Google’s officiële publicatie in Nature. Het gebruikte daarvoor een klassieke simulatie die zowel het werkgeheugen als de schijfruimte van een klassiek systeem benut om de toestandsvector op te slaan. Dezelfde taak zou zo volgens IBM’s eigen berekening in ongeveer twee en een half dag kunnen, met een hogere nauwkeurigheid, niet in 10.000 jaar. Volgens het Chinese Academy of Sciences-team, onder leiding van Pan Zhang, voerde het Google’s rekentaak in augustus 2022 klassiek uit met een tensor-netwerkalgoritme op een cluster van 512 GPU’s. Het genereerde zo een miljoen steekproeven in ongeveer 15 uur, ver onder Google’s schatting van 10.000 jaar.

Op 12 maart 2025 claimde D-Wave als eerste en enige “quantum computational supremacy” op een praktisch, real-world probleem: de simulatie van de dynamica van een magnetisch materiaal. Het voerde die simulatie naar eigen zeggen binnen enkele minuten uit op zijn Advantage2-prototype. Volgens D-Wave’s eigen berekening zou de Frontier-supercomputer van het Oak Ridge National Laboratory daar bijna een miljoen jaar over doen. Op 21 mei 2026 publiceerden onderzoekers van het Flatiron Institute (Simons Foundation) en Boston University in Science een klassieke tegenhanger. Met een aanpak op basis van tensor-netwerken, die technieken uit de jaren 80 combineert met de software ITensor, simuleerden ze de dynamica van honderden qubits op bescheiden hardware, deels zelfs op een gewone laptop. D-Wave noemde die weerlegging op 26 mei 2026 in een reactie bij de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC “onjuist en niet onderbouwd door de wetenschappelijke feiten”. Volgens Trevor Lanting, chief development officer van D-Wave, faalde de klassieke methode bij de zwaarst gekoppelde driedimensionale roosters uit D-Wave’s eigen publicatie.

De claim die nog staat, en de claim die anders is opgezet

Op 22 oktober 2025 claimde Google een nieuwe, “verifieerbare” vorm van quantumvoordeel met het Quantum Echoes-algoritme op de Willow-chip. Het algoritme meet zogeheten out-of-time-order-correlators. Het liep volgens Google ongeveer 13.000 keer sneller dan het beste klassieke algoritme op een van de snelste supercomputers ter wereld, voor dezelfde taak. Anders dan de aselecte bitstrings van de Sycamore-claim uit 2019 leveren deze metingen volgens Google reproduceerbare uitkomsten op. Een ander quantumsysteem van vergelijkbare kwaliteit kan het resultaat zo nacontroleren.

IBM en Algorithmiq, met hoofdkantoor in Milaan en vestigingen in Finland, het VK en Ierland, claimden op 30 juli 2026 hun sterkste resultaat tot nu toe. Het ging om een simulatie van quantummaterie op hun IBM Quantum Heron-processor. Het onderliggende probleem stond al acht maanden open op de Quantum Advantage Tracker, en tot aan deze publicatie had geen klassieke methode betrouwbare uitkomsten kunnen produceren over het volledige onderzochte probleemregime. Klassieke verificatie is in dit regime onmogelijk. Daarom gebruikten de onderzoekers ruiscontrole en foutmitigatie met een gekwantificeerde onzekerheidsmarge, en zetten ze hun vergelijkingssoftware open source. Het resultaat staat als open uitdaging op de Quantum Advantage Tracker.

De stand per claim

Claim	Datum	Wie	Status
Sycamore “quantum supremacy”	oktober 2019.	Google	Weerlegd: klassiek nagedaan in 2022.
Magnetisch-materiaalsimulatie	maart 2025.	D-Wave	Weerlegd volgens het Flatiron Institute, D-Wave betwist dat.
Quantum Echoes op Willow	oktober 2025.	Google	Volgens Google zelf reproduceerbaar; geen gepubliceerde klassieke weerlegging bekend.
Simulatie van quantummaterie op Heron	juli 2026.	IBM en Algorithmiq	Staat als open uitdaging op de Quantum Advantage Tracker.

Wat de volgende stap is

De weerlegging van Google’s Sycamore-claim kwam van een ander onderzoeksteam, dat een nieuw klassiek algoritme op de taak zette; bij D-Wave gebeurde dat ook, al betwist het bedrijf de uitkomst. Voor de twee nog openstaande claims is dat dezelfde test: zolang er geen gepubliceerde klassieke weerlegging is van de Quantum Echoes-taak of de materiesimulatie van IBM en Algorithmiq, blijft de claim staan. Die laatste claim houdt de Quantum Advantage Tracker bij als open uitdaging.

Wat zijn quantumsensoren, en waar worden ze al gebruikt?

Thijs Verbruggen — Mon, 09 Nov 2026 04:12:28 GMT

Een quantumsensor gebruikt een quantumeigenschap van een klein systeem om iets te meten. Dat systeem is vaak een atoom, een elektronspin of een supergeleidend circuit, legt het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology (NIST) uit. Zo’n meting kan dingen die klassieke natuurkunde niet kan. Het kleine quantumsysteem is het “actieve ingrediënt”: het reageert zelf op het signaal, bijvoorbeeld een magneetveld, de zwaartekracht of de tijd. Quantumsensoren draaien al in medische scanners, navigatiesystemen en draagbare atoomklokken.

Quantumsensoren zijn vaak extreem gevoelig, meldt NIST. Ze kunnen al een toename van energie waarnemen die door één enkel lichtdeeltje komt. Ze zijn ook van nature uniform, omdat atomen van hetzelfde type identiek zijn. Daardoor hebben ze minder last van drift dan veel gefabriceerde onderdelen. En ze zijn vaak klein te maken, omdat ze op minuscule objecten zoals atomen en microscopische circuits berusten.

Drie typen magnetometers

Voor het meten van magneetvelden onderscheidt NIST drie typen quantummagnetometers:

Type.	Werking.	Gevoeligheid.	Beperking.
SQUID (Superconducting Quantum Interference Device).	Supergeleidende lus, antenne voor magneetvelden bij extreem lage temperatuur.	Het gevoeligst.	Dure koeling. Wereldwijd maar enkele honderden installaties.
Atomair.	Miljarden cesium- of rubidiumatomen in gepolariseerd laserlicht.	Bijna net zo gevoelig als SQUID’s.	Minder uitgerijpt voor laboratoriumgebruik.
NV-centrum (diamant).	Stikstofdefecten in diamant.	Minder gevoelig dan de andere twee typen.	Compacter en robuuster. Bruikbaar buiten het lab.

Atomaire magnetometers meten magneetvelden die meer dan een miljard keer zwakker zijn dan het veld van een gewone koelkastmagneet, meldt NIST. Die gevoeligheid is bijna gelijk aan die van de duurdere SQUID’s. Dat maakt ze geschikt voor toepassingen buiten een gekoeld laboratorium.

Waar ze al werken

Quantummagnetometers brengen al de magnetische signalen van het brein (magneto-encefalografie) en het hart in beeld, meldt NIST. De techniek is als quantum-magnetocardiografie getest om hartsignalen van een foetus te detecteren. Onderzoekers hopen er ooit mee de hartgezondheid van een foetus niet-invasief te kunnen volgen tijdens risicovolle zwangerschappen.

Quantummagnetometers hebben al geleid tot belangrijke mineraalvondsten, de ontdekking van verborgen archeologische vindplaatsen en het opsporen van niet-ontplofte munitie, meldt NIST. Militairen willen de techniek daarnaast gebruiken om zonder gps te navigeren. Een magnetometer in een vliegtuig of drone meet dan tijdens de vlucht het magneetveld van de aardkorst en vergelijkt dat met magnetische kaarten om de positie te bepalen.

Ook de atoomklok, uitgevonden in 1949, is behalve een tijdmeter een quantumsensor, schrijft NIST. Bedrijven gebruiken al draagbare atoomklokken om olievoorraden onder de grond op te sporen. Een voorraad oefent net iets meer zwaartekracht uit dan een holle laag, waardoor de klok iets langzamer tikt dan een referentieklok elders. Toekomstige generaties zouden mogelijk voortekenen van vulkaanuitbarstingen en aardbevingen kunnen herkennen. Ze zouden ook grondwaterbeweging en de uitputting van grondwaterlagen kunnen volgen.

Met atoomklokken is ook Einsteins algemene relativiteitstheorie getest, meldt NIST. Onderzoekers maten tijdsverschillen door zwaartekracht tussen atomen die maar een millimeter in hoogte verschilden. Ze deden ook metingen met klokken op bergen en aan boord van het internationale ruimtestation ISS. Variaties in fundamentele natuurconstanten, zichtbaar in atoomklokken, zouden volgens NIST “de deur kunnen openen naar nieuwe natuurkunde”. Met dit soort metingen zijn al bepaalde veronderstelde vormen van donkere materie uitgesloten.

De Nederlandse kant

In Nederland heeft TNO een open testfaciliteit voor quantumsensoren, meldt TNO. Bedrijven, ook het mkb, kunnen er quantumsensoren en bijbehorende expertise testen voordat ze zelf investeren. De testbed biedt onder meer drie instrumenten op basis van stikstof-vacature-centra (NV-centra) in diamant. Dat zijn een scanning-probe-microscoop en twee magnetometers, voor het meten van magneetvelden, elektrische stromen en temperatuur. TNO noemt navigatie, radar, medische detectie en klimaatmetingen als mogelijke toepassingsgebieden.

Dit uitlegstuk wordt elk kwartaal ververst met de nieuwste stand.

Wat is quantumsleuteldistributie (QKD), en waar wordt het al gebruikt?

Thijs Verbruggen — Sun, 08 Nov 2026 20:22:28 GMT

Quantumsleuteldistributie (QKD) is een methode om een geheime encryptiesleutel te delen tussen twee partijen, meldt Wikipedia. De partijen versturen daarvoor losse fotonen, in plaats van gewone signalen. QKD versleutelt zelf geen berichten: de techniek levert alleen de sleutel. Gewone, klassieke encryptie zoals AES versleutelt de data daarna met die sleutel. De techniek staat inmiddels buiten het lab. Ze draait in een Europees grondnetwerk, in Ierland, bij een Nederlandse proef op SURF en op het grootste operationele netwerk, in China.

Waarom afluisteren opvalt

QKD ontleent zijn veiligheid aan de kwantummechanica, niet aan rekenkundige moeilijkheid zoals klassieke encryptie, meldt Wikipedia. Het meten van een foton verandert onvermijdelijk zijn toestand. Probeert iemand de sleuteluitwisseling af te luisteren, dan laat dat meetbare sporen achter. De twee partijen vergelijken die foutenpercentages achteraf en ontdekken afluisteren voordat de sleutel gebruikt wordt. Diezelfde kwantumeigenschap ligt onder het bredere quantuminternet. Daar verstrengelt het netwerk zelf qubits, met QKD als een van de toepassingen. Post-kwantumcryptografie bestrijdt dezelfde dreiging op een ander niveau: in plaats van fotonen vervangt die techniek de wiskundige algoritmen zelf, met eigen deadlines per land.

Waar QKD al draait

De Europese Commissie bouwt sinds 2019 aan EuroQCI, meldt de Europese Commissie. Een verklaring van zeven lidstaten gaf dat jaar de aanzet. EuroQCI is een quantumveilige communicatie-infrastructuur voor de hele Europese Unie, inclusief de overzeese gebieden. Alle 27 lidstaten en de Europese Ruimteorganisatie ESA werken mee. Tussen 2023 en 2025 legde het project eerst een grondnetwerk van glasvezelverbindingen aan. Een satellietlaag moet daar later QKD over lange afstand aan toevoegen.

Hetzelfde Nederlandse bedrijf, Q*Bird/Falqon Systems, bouwde zowel Ierlands eerste uitbreidbare QKD-netwerk als de Nederlandse proef op het netwerk van SURF, meldt het bedrijf. Het Ierse Walton Institute (aan de Zuidoost-Technologische Universiteit SETU) nam dat netwerk op 23 maart 2026 in gebruik. Het verbindt vier knooppunten in Dublin: twee datacenters, Dublin City University en Trinity College Dublin. Eén centrale hub bij onderzoeksnetwerk ASIERA verbindt ze, over bestaande glasvezel van ESB Telecoms. Het project valt onder IrelandQCI, het Ierse deel van EuroQCI.

SURF is de ict-coöperatie van Nederlandse hogescholen en universiteiten. Op dat landelijke netwerk testte het bedrijf op 16 januari 2025 met succes zijn Falqon MQS4000-schakelaar. Die schakelaar maakt quantumsleuteldistributie mogelijk tussen honderden tot duizenden gebruikers tegelijk. Voor elk nieuw koppel gebruikers is geen extra apparatuur nodig.

China heeft het grootste operationele QKD-netwerk ter wereld, meldt de Universiteit voor Wetenschap en Technologie van China (USTC). Een glasvezelnetwerk van ruim 2.000 kilometer verbindt Peking en Shanghai, voltooid in 2017. Twee grondstation-naar-satellietverbindingen vullen dat netwerk aan. Via vertrouwde tussenstations bedient het netwerk gebruikers tot 4.600 kilometer uit elkaar. Onder hen zijn meer dan 150 bedrijven: staats- en lokale banken, gemeentelijke energiebedrijven en e-overheidswebsites.

De stand per regio

Regio of land	Netwerk	Sinds	Omvang
Europese Unie (EuroQCI)	EU-breed grondnetwerk van glasvezel, satellietlaag volgt later	Grondnetwerk 2023-2025	27 lidstaten en ESA.
Ierland (IrelandQCI)	Uitbreidbaar netwerk in Dublin	23 maart 2026	4 knooppunten, 2 datacenters, 2 universiteiten.
Nederland	Proef op het SURF-netwerk met de Falqon MQS4000-schakelaar	16 januari 2025	Multi-user QKD, geen apparatuur per koppel gebruikers.
China	Glasvezelbackbone Peking-Shanghai plus 2 satellietverbindingen	Voltooid in 2017	Meer dan 150 bedrijven, afstanden tot 4.600 kilometer.

De volgende stap voor Europa is de satellietlaag van EuroQCI. Die moet het grondnetwerk van glasvezel aanvullen met QKD over lange afstand.

Hoe werkt een quantumnetwerk, en hoe ver is het quantuminternet?

Thijs Verbruggen — Sun, 08 Nov 2026 15:26:53 GMT

Met een quantumsatelliet is verstrengeling al over 1.203 kilometer afstand verdeeld, meldt Wikipedia. Dat is veel verder dan quantumnetwerken op de grond via glasvezel tot nu toe halen. Zo overbrugde QuTech tussen Delft en Den Haag 25 kilometer.

Hoe een quantumnetwerk werkt

Een quantumnetwerk verbindt quantumprocessors door quantumbits (qubits) uit te wisselen. Dat is anders dan de nullen en enen (bits) van een gewoon netwerk, meldt QuTech (TU Delft/TNO). Een qubit kan daarbij naast 0 of 1 ook een superpositie van beide aannemen. Twee qubits op afstand kunnen zo “verstrengeld” raken: ze delen dan een quantumverbinding. Die maakt instant correlaties mogelijk, hoe ver de apparaten ook uit elkaar liggen.

Dat verstrengelen is lastiger dan gewoon dataverkeer versterken. Een qubit kan niet zomaar gekopieerd of versterkt worden om verlies in de glasvezel te compenseren. De “no-cloning”-stelling van de quantummechanica verbiedt een exacte kopie van een onbekende quantumtoestand, legt Wikipedia uit. Quantumnetwerken werken daarom met “quantumrepeaters”: tussenstations die verstrengeling in stukken over kortere afstanden opbouwen. Die stukken schakelen ze vervolgens aan elkaar tot één verstrengeling over de volledige afstand.

Die onmogelijkheid om een qubit ongezien te kopiëren heeft een voordeel: afluisteren valt op. Een buitenstaander die verstrengelde qubits aftapt, verandert daarmee onbedoeld de informatie en verraadt zo zijn aanwezigheid aan de twee communicerende partijen, meldt Wikipedia. Die eigenschap maakt quantumverstrengeling geschikt voor quantumsleuteluitwisseling (quantum key distribution). De verzender en ontvanger van een sleutel blijven dan veilig, ook als ze de tussenliggende quantumrepeater niet vertrouwen.

Wat er al werkt, en waar

Op glasvezel verstrengelden onderzoekers van QuTech in 2024 voor het eerst twee zelfstandig werkende quantumprocessors in verschillende steden: Delft en Den Haag. Dat deden ze via 25 kilometer ondergrondse glasvezel van KPN, meldt QuTech. De processors werken met qubits op basis van elektronenspins in diamant. Het ging om de eerste keer dat zulke processors in verschillende steden met elkaar verbonden werden, zei onderzoeksleider Ronald Hanson van QuTech. Dat is, volgens QuTech, een stap van het researchlab naar metropolitane netwerken in het veld. Het team moest de glasvezelverbinding daarvoor over de volle 25 kilometer stabiel houden, tot op een fractie van een golflengte van licht, kleiner dan een micrometer.

In Innsbruck willen onderzoeksgroepen onder leiding van Tracy Northup en Ben Lanyon, meldt de Universiteit Innsbruck, drie quantumcomputers op basis van gevangen ionen samenbrengen. Dat moet twee metropolitane netwerken opleveren. Die netwerken willen ze vervolgens via een glasvezelverbinding van honderden kilometers aan elkaar koppelen. Voorlopig bestaan die glasvezelverbindingen nog uit lange kabels in de eigen laboratoria; apparatuur uit Barcelona moet de koppeling over lange afstand straks mogelijk maken.

De Quantum Internet Alliance betaalt het onderzoek

De Europese Commissie financierde van oktober 2022 tot maart 2026 de eerste fase van de Quantum Internet Alliance (QIA) met 24 miljoen euro. Dat is een samenwerking van 28 Europese kennisinstellingen, telecombedrijven en quantumbedrijven onder leiding van TU Delft, meldt het Europese projectenregister CORDIS. Doel was een prototypenetwerk: twee metropolitane netwerken met quantumprocessors, verbonden door een glasvezelruggengraat van meer dan 500 kilometer met quantumrepeaters.

Voor de tweede fase, van 1 april 2026 tot 30 september 2029, kende de Europese Commissie de QIA 47,5 miljoen euro toe, meldt CORDIS. Doel van die fase is in het lab twee metropolitane netwerken met quantumprocessors te bouwen, verbonden via een glasvezelruggengraat met quantumrepeaters. Ook treft de QIA voorbereidingen voor praktijkproeven en open-accessfaciliteiten; een datum daarvoor noemt CORDIS nog niet. Van die 47,5 miljoen euro gaat 5,4 miljoen euro naar de Universiteit Innsbruck, meldt de universiteit zelf.

Welke quantum-pilotlijnen komen er onder de Europese Chips Act, en welke daarvan in Nederland?

Ilse de Bruin — Sun, 08 Nov 2026 12:19:58 GMT

Nederlandse kennisinstellingen en bedrijven doen mee aan drie van de zes Europese quantum-pilotlijnen onder de Chips Act, melden de Universiteit Twente, imec en VTT: P4Q, SPINS en SUPREME. TNO en TU Delft zitten in alle drie de consortia. QuTech, QuantWare, Single Quantum, QphoX en Groove Quantum leveren gespecialiseerde quantumtechnologie. Meer over de bredere Europese aanpak staat in het uitlegstuk over de Europese quantumstrategie en de Quantum Act.

Zes pilotlijnen, zes soorten quantumchips

De Chips Joint Undertaking (Chips JU) is het publiek-private samenwerkingsverband achter de Chips Act. Het financiert zes pilotlijnen die elk een ander type quantumchip industrieklaar moeten maken, meldt imec. Een pilotlijn is geen fabriek voor massaproductie. Het is een testomgeving waar een chipontwerp van laboratoriumschaal naar een herhaalbaar, industrieel proces gaat.

Pilotlijn	Chiptype	Coördinator	Land
SPINS	Halfgeleider-spinqubits	imec	België.
P4Q	Fotonica	Universiteit Twente	Nederland.
CHAMP-ION	Ionenvallen	SAL	Oostenrijk.
SUPREME	Supergeleidende qubits	VTT	Finland.
DIREQT	Diamantchips	CNR	Italië.
Q-PLANET	Neutrale atomen	Pasqal	Frankrijk.

De pilotlijnen vallen onder de Chips for Europe Initiative, een onderdeel van de Chips Act. Die ondersteunt volgens de Europese Commissie ontwerpbibliotheken voor quantumchips, nieuwe en bestaande pilotlijnen, cleanrooms en foundries om quantumchips te prototypen en produceren. Ook faciliteiten om geavanceerde quantumchips te testen en te valideren horen erbij.

P4Q brengt fotonische chips vanuit Twente

P4Q (Photonics for Quantum) is de enige van de zes pilotlijnen met een Nederlandse coördinator. De Universiteit Twente leidt het project, onder projectleider Pepijn Pinkse. Het consortium telt 29 partners uit 12 Europese landen en krijgt 50 miljoen euro. Daarvan komt 25 miljoen euro van de Chips Joint Undertaking en 25 miljoen euro van nationale overheden. Doel is fotonische quantumchips naar technologie- en productierijpheidsniveau 8 te brengen: bijna klaar voor industriële productie. Het gaat om materialen zoals siliciumnitride, dunne-film-lithiumniobaat en aluminiumoxide.

Naast de Universiteit Twente als coördinator doen ook TU Delft, TU Eindhoven en TNO mee aan P4Q, samen met Nederlandse quantumbedrijven. De Nederlandse deelname wordt ondersteund door Oost NL en gefinancierd via Quantum Delta NL, Nanolab NL en het ministerie van Economische Zaken.

Nederlandse partners in SPINS en SUPREME

SPINS (Semiconductor Pilot line for Industrial Quantum NanoSystems) staat onder leiding van imec in België. De pilotlijn ging op 3 april 2026 van start, met 25 Europese partners en een budget van 50 miljoen euro. Nederland is er vertegenwoordigd door TNO, TU Delft, QuTech en Groove Quantum. Halfgeleider-spinqubits (Si/SiGe, Ge/GeSi en SOI) moeten er schaalbaar worden via multi-project-wafers en gestandaardiseerde procesontwerpkits.

Bij SUPREME ligt de leiding bij het Finse onderzoeksinstituut VTT, melden VTT en Fraunhofer IPMS. De pilotlijn verenigt 23 partners uit acht EU-lidstaten rond een totaal budget van 50 miljoen euro, gelijk verdeeld tussen de Chips Joint Undertaking en nationale overheden. Nederlandse deelnemers zijn TNO, TU Delft, QuantWare, Single Quantum en QphoX. De pilotlijn moet de fabricage van supergeleidende quantumchips stabieler maken. Mijlpaal is een 3D-geïntegreerde qubit-module met 200 qubits.

CHAMP-ION, DIREQT en Q-PLANET hebben voor zover bekend geen Nederlandse partner.

Wat dit betekent

Van de zes hardwarevormen die Europa industrieklaar wil maken, heeft Nederland een leidende rol in fotonica via P4Q. Daarnaast levert Nederland partners aan SPINS (spinqubits) en SUPREME (supergeleidende qubits). TNO en TU Delft zitten in alle drie de consortia. QuTech, QuantWare, Single Quantum, QphoX en Groove Quantum leveren techniek aan één of meer pilotlijnen, stand november 2026.

Wat staat er in de Europese quantumstrategie en de Quantum Act?

Ilse de Bruin — Sun, 08 Nov 2026 09:32:50 GMT

Volgens de Europese Commissie werkt zij aan een Quantum Act. De wet moet onderzoek en innovatie versterken, de industriële capaciteit van Europese quantumbedrijven opschalen met pilotlijnen en een ontwerpfaciliteit, en de veerkracht en governance van toeleveringsketens voor quantumtechnologie verstevigen. De wet bouwt voort op de Europese quantumstrategie en moet aansluiten op de Chips Act, EuroHPC en de satellietconstellatie Iris². Het wetsvoorstel is gepland voor 2026.

De quantumstrategie: vijf actielijnen

De Quantum Act is het sluitstuk van een bredere strategie. De Europese Commissie presenteerde op 2 juli 2025 de Quantum Europe Strategy, die van de EU tegen 2030 wereldleider in quantumtechnologie moet maken. De strategie noemt vijf actielijnen. Dat zijn onderzoek en innovatie, quantuminfrastructuur (de bouw en toegang tot quantumcomputers en -netwerken), en een sterker Europees quantumecosysteem met opschaling van toeleveringsketens en startups. Daarnaast noemt de strategie quantumtechnologie voor ruimtevaart en dual-use-toepassingen in defensie en veiligheid, en quantumvaardigheden zoals opleiding en omscholing van personeel. Volgens de Europese Commissie is de wereldwijde quantumsector tegen 2040 meer dan 155 miljard euro waard en levert hij duizenden hoogopgeleide banen in de EU op. De Commissie gebruikt die verwachte marktwaarde als onderbouwing voor de strategie om Europa tegen 2030 tot quantumleider te maken.

De consultatie voor de Quantum Act

De Europese Commissie opende op 4 november 2025 een consultatie (“call for evidence”) om de Quantum Act vorm te geven, meldt ze zelf. Daarin stelde ze vragen aan lidstaten, infrastructuurbeheerders, bedrijven, start-ups en kennisinstellingen, en aan normalisatie-instanties en experts in cyberveiligheid en defensie. De deadline werd verlengd tot 15 december 2025. Die extra weken geven betrokkenen meer tijd om input te leveren voordat de Commissie het wetsvoorstel van 2026 schrijft.

Acht quantumcomputers via EuroHPC

Eén onderdeel van de strategie draait al, los van de Quantum Act. EuroHPC JU is het samenwerkingsverband waarmee de EU en haar lidstaten samen al jaren supercomputers financieren en bouwen; de quantumstrategie voegt daar quantumcomputers aan toe. Volgens EuroHPC JU bouwt het acht eigen quantumcomputers. Zes daarvan staan op de oorspronkelijk gekozen locaties, aangevuld met Luxemburg en Nederland. De aanbestedingscontracten voor de systemen werden tussen 2024 en begin 2025 ondertekend. Het laatste contract, voor EuroQCS-Italië bij Pasqal met minstens 140 analoge qubits, volgde op 27 maart 2025. Pasqal bouwt die machine op basis van neutrale atomen, een van de hardwarevormen waarmee Europese en internationale bedrijven een werkende quantumcomputer proberen te bouwen.

De acht systemen staan verspreid over Europa, met de laatste handtekening in Italië:

Land	Rol in het EuroHPC-quantumprogramma
Tsjechië	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Duitsland	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Spanje	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Frankrijk	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Italië	Oorspronkelijk gekozen locatie, laatste contract getekend.
Polen	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Luxemburg	Latere aanvulling op de zes oorspronkelijke locaties.
Nederland	Latere aanvulling op de zes oorspronkelijke locaties.

Nederland en Luxemburg kwamen er zo later bij dan de zes landen die de Commissie oorspronkelijk koos. Voor Nederland sluit dat aan bij de ambitie uit de quantumstrategie om de Europese quantuminfrastructuur te versterken. Dat is een van de vijf actielijnen uit de strategie. Onderzoekers, bedrijven en overheden in de acht landen krijgen zo elk toegang tot een eigen quantumcomputer. Ze kunnen er algoritmes en toepassingen op testen, zonder afhankelijk te zijn van systemen buiten Europa.

De volgende stap is het wetsvoorstel voor de Quantum Act, verwacht in 2026.

Wat maken QuiX Quantum, QuantWare, Qblox, Orange Quantum Systems en Delft Circuits?

Ilse de Bruin — Sun, 08 Nov 2026 08:17:04 GMT

Vijf Nederlandse bedrijven bouwen elk een ander onderdeel van de quantumcomputer: de chip, de bekabeling, en de apparatuur die hem test en aanstuurt. QuTech, het onderzoeksinstituut van TU Delft en TNO, noemt QuantWare, Qblox en Orange Quantum Systems zijn eigen spin-offs. Het rekent ook Delft Circuits tot de quantumbedrijven die in Delft zijn ontstaan. QuantWare komt voort uit het DiCarlo-lab van QuTech. Qblox werd in 2019 afgesplitst en Orange Quantum Systems in 2020. Alleen QuiX Quantum, in Enschede, staat buiten dat Delftse ecosysteem.

QuiX Quantum: fotonische chips die bij kamertemperatuur werken

Volgens QuiX Quantum bouwt het bedrijf fotonische quantumcomputers die op kamertemperatuur werken, zonder de koeling tot bijna het absolute nulpunt die supergeleidende systemen nodig hebben. Het bedrijf noemt zijn Carina, geleverd in 2026, de eerste universele fotonische quantumcomputer die klaar is om bij een klant te draaien. Alquor 2.0 is een rackmontabele quantumfotonische processor voor universiteiten en onderzoeksinstellingen, met een optische-circuitfidelity boven 99 procent en kloksnelheden van 100 MHz tot 1 GHz.

QuantWare: chips voor andere bedrijven, plus een eigen foundry

Volgens QuantWare maakt het bedrijf de supergeleidende chip in de quantumcomputer, geen compleet apparaat, en levert die chip aan andere quantumbedrijven en onderzoeksinstellingen. De A-Line is bedoeld voor foutcorrectie-specialisten, met afstembare transmon-qubits, afstembare koppelingen en Purcell-filters voor een surface-code-architectuur. De D-Line richt zich op hogere qubit-aantallen voor systeembouwers, met afstembare transmon-qubits en vaste koppelingen. Daarnaast biedt QuantWare Foundry Services aan, waarmee andere bedrijven via zijn VIO-technologie eigen qubitontwerpen laten fabriceren.

Qblox en Orange Quantum Systems: de apparatuur eromheen

Volgens Qblox, ook uit Delft, ontwikkelt het bedrijf niet de chip zelf maar de besturingselektronica waarmee andere bedrijven hun quantumcomputers aansturen en uitlezen. De Cluster is een modulair 19 inch-rackinstrument dat microwavesignalen opwekt en meet, van gelijkstroom tot 18,5 GHz. Het heeft modules voor supergeleidende qubits, spin-qubits en kleurcentra in diamant. Een ingebouwde FPGA-sequencer voert pulsprogramma’s uit met sub-nanoseconde precisie. Die modulaire opzet moet de Cluster laten opschalen naar honderden qubits voor quantumfoutcorrectie.

Volgens Orange Quantum Systems, eveneens uit Delft, bouwt het bedrijf testapparatuur die quantumchips met meer dan 100 qubits automatisch koelt, kalibreert en doormeet. Dat gaat met één technicus in plaats van het team dat dit anders handmatig doet. De MAX heeft een levertijd van minder dan twaalf maanden, waardoor klanten 1,5 tot 2,5 jaar eerder kunnen beginnen met meten dan wanneer ze zo’n testopstelling zelf bouwen. De FLEX is een flexibeler systeem voor onderzoek en ontwikkeling. Het bedrijf levert daarnaast de opensource-besturingssoftware Juice en testdiensten onder de naam Quantum Care.

Delft Circuits: de kabels in de cryostaat

Volgens Delft Circuits bouwt het bedrijf Cri/oFlex, supergeleidende kabels van niobium-titanium die de bekabeling binnen een cryostaat vervangen, zo dun als 0,3 millimeter met acht kanalen per kabel. Ze hebben een tien keer lagere warmtelast dan gangbare bekabeling en bevatten ingebouwde filtering. Zo kan een quantumcomputer tot 256 kanalen per lader aansturen, zonder dat de bekabeling in de cryostaat onwerkbaar complex wordt.

Vijf bedrijven, vijf stukken van de keten

Bedrijf	Plaats	Bouwt
QuiX Quantum	Enschede	Fotonische quantumcomputers, Carina en Alquor 2.0.
QuantWare	Delft	Supergeleidende quantumchips, de A-Line en de D-Line.
Qblox	Delft	Besturingselektronica voor quantumcomputers, de Cluster.
Orange Quantum Systems	Delft	Testapparatuur voor quantumchips, de MAX en de FLEX.
Delft Circuits	Delft	Supergeleidende kabels voor cryostaten, Cri/oFlex.

Vier van de vijf bedrijven leveren aan andere quantumbedrijven, niet aan eindgebruikers. QuantWare levert chips, Qblox besturingselektronica, Orange Quantum Systems testapparatuur en Delft Circuits bekabeling aan wie een quantumcomputer bouwt. Alleen QuiX Quantum verkoopt een complete machine, die bij de klant draait. Wie wil weten hoeveel geld deze bedrijven ophaalden, leest Welke Europese quantumbedrijven zijn er, wat bouwen ze en hoeveel geld haalden ze op?. Dit overzicht wordt elk kwartaal ververst met de nieuwste producten en claims.

Riverlane dringt foutpercentage van surface-code met 75 procent terug

Thijs Verbruggen — Sun, 08 Nov 2026 04:12:12 GMT

Riverlane heeft een methode gedemonstreerd die het aantal logische fouten van een surface-code met 75 procent terugbrengt. Dat meldt het bedrijf zelf, gevestigd in Cambridge, VK. Volgens Riverlane spoort de methode gecorreleerde foutmechanismen op die het gangbare detector-foutmodel (DEM) niet meeneemt. DEM beschrijft wiskundig waar en hoe vaak fouten in de meetdata optreden. De aanvulling maakt de decodering nauwkeuriger en verlaagt zo het aantal fouten in de logische qubit.

De methode combineert bekende basisfouten paarsgewijs, op zoek naar hogere-orde ruismechanismen, en toetst elke combinatie met correlatiescreening en een gezamenlijke detectie-inversie, meldt Riverlane. De gevonden verbanden heten hyperedges; Riverlane ontbindt ze in losse onderdelen, zodat grafgebaseerde decoders zoals PyMatching er alsnog mee overweg kunnen.

Op fysieke supergeleidende hardware viel de winst kleiner uit dan in simulatie: bij een surface-code van afstand 7 daalde het aantal logische fouten volgens Riverlane met 14 procent. De foutonderdrukkingsfactor Lambda verbeterde daar met 9 procent over de afstanden 5 tot 7. In simulatie was die winst groter: 20 procent, over afstand 7 tot 15. Voor de hardwaretest gebruikte Riverlane geen eigen chip, meldt het bedrijf zelf. Het nam bestaande meetdata van Google Quantum AI, uit experimenten onder de foutdrempel (below-threshold). Dat de methode ook op zo’n extern dataset werkt, is voor Riverlane het bewijs dat de aanpak niet aan één chip is toegesneden.

Riverlane beschrijft de methode en de resultaten in een preprint op arXiv, als eigen onderzoek dat nog niet door vakgenoten is beoordeeld.

Welke Europese quantumbedrijven zijn er, wat bouwen ze en hoeveel geld haalden ze op?

Ilse de Bruin — Sun, 08 Nov 2026 00:20:25 GMT

Europa telt zeven quantumbedrijven die elk een ander stuk van de hardwareketen bouwen, van complete quantumcomputers tot chips en besturingselektronica. De grootste ronde tot nu toe ging naar het Fins-Duitse IQM Quantum Computers. Het haalde in september 2025 275 miljoen euro op, onder leiding van het Amerikaanse Ten Eleven Ventures en met steun van het Finse staatsinvesteringsfonds Tesi. Het was daarmee de grootste quantum-Serie B buiten de Verenigde Staten. IQM bouwt supergeleidende quantumcomputers: een elektrisch circuit met een Josephson-junctie, afgekoeld tot vlak boven het absolute nulpunt in een verdunningskoelkast, waarbij microwavepulsen het circuit tussen zijn kwantumtoestanden zetten. Met die ronde kwam het totaal dat IQM ophaalde op meer dan 600 miljoen dollar.

Chips en de bouwstenen eromheen

Het Nederlandse QuantWare uit Delft bouwt, net als IQM, chips op basis van supergeleidende qubits, maar dan als losse chip in plaats van een complete quantumcomputer, en levert die aan andere quantumbedrijven en onderzoeksinstellingen. Het haalde in mei 2026 152 miljoen euro op in een Serie B-ronde onder leiding van Intel Capital en In-Q-Tel. Dat was de grootste private financieringsronde ooit voor een toegewijd quantumchipbedrijf, bedoeld voor een nieuwe productiefaciliteit in Delft.

Twee andere Nederlandse bedrijven bouwen de apparatuur eromheen. Qblox, ook uit Delft, levert de besturingselektronica waarmee andere bedrijven hun supergeleidende quantumcomputers aansturen en uitlezen. Het haalde in juni 2024 26 miljoen dollar op in een Serie A-ronde onder leiding van Quantonation en het Invest-NL Deep Tech Fund, met steun van het Europese EIC Fund. Orange Quantum Systems, een spin-off van TNO en QuTech in Delft, bouwt testapparatuur om quantumchips snel te karakteriseren voordat ze in een quantumcomputer gaan. Het haalde in juni 2025 12 miljoen euro op in een overtekende seedronde onder leiding van Icecat Capital, de grootste seedronde tot dan toe in de Nederlandse quantumsector.

In Enschede bouwt QuiX Quantum fotonische quantumcomputers: ze coderen een qubit door een los lichtdeeltje (foton) in een van twee polarisatierichtingen te zetten, die voor een 0 of een 1 staan. Het haalde in juli 2025 15 miljoen euro op in een Serie A-ronde onder gezamenlijke leiding van Invest-NL en het Europese EIC Fund, bedoeld om zijn eerste universele fotonische quantumcomputer te leveren.

Frankrijk: atomen en kat-qubits

Frankrijk levert twee van de zeven bedrijven, elk met een eigen aanpak. Pasqal bouwt quantumcomputers met neutrale atomen: Rydberg-atomen gevangen in een magneto-optische val, waarbij laserpulsen qubits coderen in de energieniveaus van die atomen. Het haalde in januari 2023 100 miljoen euro op in een Serie B-ronde onder leiding van het Singaporese staatsinvesteringsfonds Temasek, met onder meer Bpifrance en het Europese EIC Fund als mede-investeerders. Dat was destijds de grootste private financieringsronde voor een Europees quantumbedrijf. Alice & Bob bouwt quantumchips met zogeheten kat-qubits: die onderdrukken bitflip-fouten vanzelf, waardoor een eenvoudigere foutcorrectiecode met veel minder fysieke qubits volstaat. Het haalde in januari 2025 100 miljoen euro op in een Serie B-ronde onder leiding van Future French Champions, een samenwerking van Bpifrance en het Qatar Investment Authority, en van AXA Venture Partners. Dat kwam bovenop de 130 miljoen euro die het bedrijf al eerder had opgehaald.

De zeven op een rij

Bedrijf	Land	Bouwt	Laatste ronde	Bedrag
IQM Quantum Computers	Finland/Duitsland	Supergeleidende quantumcomputers	Serie B, sep 2025	275 mln euro.
QuantWare	Nederland	Supergeleidende quantumchips	Serie B, mei 2026	152 mln euro.
Pasqal	Frankrijk	Quantumcomputers met neutrale atomen	Serie B, jan 2023	100 mln euro.
Alice & Bob	Frankrijk	Quantumchips met kat-qubits	Serie B, jan 2025	100 mln euro.
QuiX Quantum	Nederland	Fotonische quantumcomputers	Serie A, jul 2025	15 mln euro.
Qblox	Nederland	Besturingselektronica	Serie A, jun 2024	26 mln dollar.
Orange Quantum Systems	Nederland	Testapparatuur voor chips	Seed, jun 2025	12 mln euro.

Europa blijft achter bij de Verenigde Staten

Europese quantumbedrijven haalden tot en met 2024 ongeveer 12 procent van het wereldwijde durfkapitaal in de sector op, tegenover 44 procent voor Amerikaanse bedrijven, aldus ECIPE. EU-overheden en lidstaten staken samen ruim 10 miljard dollar publiek geld in quantumtechnologie. Volgens ECIPE blijft de omzetting van die publieke investeringen in privaat kapitaal voor Europese quantumbedrijven achter bij die in de Verenigde Staten. Vier van de zeven bedrijven in dit overzicht zitten in Nederland. Bij twee daarvan, Qblox en QuiX Quantum, stapten Invest-NL en het Europese EIC Fund mee in als mede-investeerder. Bij QuantWare en Orange Quantum Systems ontbraken die publieke fondsen in de laatste ronde. Dit overzicht wordt elk kwartaal ververst met de nieuwste rondes.

Wat verkopen quantumbedrijven nu echt, aan wie, en wat levert dat op?

Ilse de Bruin — Sat, 07 Nov 2026 15:29:01 GMT

Quantumbedrijven verdienen hun geld op drie manieren, meldt The Quantum Insider in een marktrapport over de periode 2020 tot medio 2025. Dat zijn cloudtoegang tot een systeem per rekentijd, de verkoop van een heel systeem (vaak aan een overheid, universiteit of supercomputercentrum) en adviesdiensten om algoritmes te ontwikkelen. IBM haalt het grootste deel van de totale dealwaarde in de sector, 47 procent, met minder maar duurdere systemen. IQM verkoopt juist de meeste losse systemen, 15 procent van het totaal aantal verkochte stuks, vooral aan universiteiten en onderzoekslabs.

Drie verdienmodellen, uitgelegd

Onderzoekers van de University of Minnesota en de University of Notre Dame onderscheiden in een peer-reviewed artikel voor de Hawaii International Conference on System Sciences dezelfde drie leveringskanalen. Cloudtoegang is het model dat de meeste lezers kennen: een klant huurt rekentijd op een machine die bij het bedrijf zelf staat, vergelijkbaar met cloudrekencapaciteit bij een gewone computer. Volgens een IDC-enquête onder executives is dat het kanaal dat de meerderheid van de bedrijven gebruikt. Systeemverkoop is iets anders: de koper krijgt een heel systeem geplaatst, meestal in een eigen lab of datacenter, en betaalt daarvoor een bedrag ineens of in termijnen. Advies, het derde model, draait om mensen: specialisten van het quantumbedrijf helpen de klant algoritmes bouwen die op de eigen hardware werken. Grote adviesbureaus als Accenture, Boston Consulting Group, Deloitte, McKinsey en Protiviti hebben er eigen afdelingen voor opgezet. De drie modellen bestaan naast elkaar en de meeste bedrijven combineren ze.

IonQ noemt zichzelf sinds 2025 een “volledig-stack quantumplatformbedrijf”, aldus IonQ. Het verkoopt rekentijd op zijn quantumcomputers, quantumnetwerken (onder meer nationale netwerken in Zwitserland, Slowakije en Roemenië), quantumsensoren en sleuteldistributie voor beveiliging (QKD). Daarnaast sluit het contracten voor maatwerkhardware, onderhoud en advies om klanten te helpen algoritmes op zijn systemen te ontwikkelen.

Wie haalt wat binnen

IonQ meldde op 25 februari 2026 dat het in heel 2025 130,0 miljoen dollar omzet haalde, 202 procent meer dan in 2024. Daarmee werd het als eerste zuivere quantumbedrijf de grens van 100 miljoen dollar jaaromzet over. Meer dan 60 procent van die omzet kwam van commerciële klanten, niet van overheden of universiteiten. Voor het eerst kwam ook meer dan 30 procent uit het buitenland.

Quantinuum haalde in 2025 30,9 miljoen dollar omzet, bij een nettoverlies van 192,6 miljoen dollar, meldt het bedrijf zelf in zijn beursprospectus. Het Japanse onderzoeksinstituut RIKEN alleen al was goed voor 60 procent van die jaaromzet. Quantinuum meldt zelf dat het “historisch het grootste deel van zijn omzet uit een beperkt aantal klanten” haalt, dus uit enkele grote contracten in plaats van veel kleine. Op 5 november 2026 meldde Quantinuum dat de omzet in het derde kwartaal van 2026 9,1 miljoen dollar was, 233 procent meer dan een jaar eerder. Het verhoogde daarbij de omzetverwachting voor heel 2026 naar 31 tot 34 miljoen dollar. Dat kwartaal viel kort na een meerjarig partnerschap met Oracle, dat het bedrijf op 11 augustus 2026 aankondigde. Oracle koopt daarbij een Helios-quantumcomputer van Quantinuum en zet die in in een eigen Amerikaans datacenter, toegankelijk via Oracle Cloud Infrastructure.

Pasqal haalde in 2025 16,5 miljoen euro commerciële omzet, 369 procent meer dan de 3,5 miljoen euro in 2024, meldt het bedrijf zelf. Dat kwam onder meer door zijn eerste verkochte quantumcomputersystemen. Het bedrijf verkoopt systemen en clouddiensten aan onder meer het Saudische oliebedrijf Aramco, de Franse bank Crédit Agricole CIB en LG Electronics. Het heeft zeven systemen operationeel, met productiecapaciteit voor dertien machines per jaar.

IQM meldt geen jaaromzet maar wel verkoopcijfers. Op 3 augustus 2026 had het, volgens het bedrijf zelf, 26 volledige quantumcomputersystemen verkocht en 17 daarvan geleverd, meer dan elke andere fabrikant. De orderportefeuille stond toen op 102,1 miljoen euro. Het bedrijf verkoopt vooral complete systemen die een klant zelf in huis plaatst, op universiteiten en bij supercomputercentra. Sinds april 2026 koopt ook het Poolse IT-bedrijf Galaxy Systemy Informatyczne zo’n systeem, meldt IQM. Op 7 april 2026 kocht het een quantumcomputer met 54 qubits (IQM Radiance) voor installatie in het vierde kwartaal van 2026 in Zielona Góra. Daarmee is het de eerste private onderneming wereldwijd die zo’n systeem zelf koopt en beheert. De prijs maakte IQM niet bekend; eerdere kopers van dat type systeem waren onderzoeksinstellingen in Duitsland, Finland, Italië en Spanje.

De vier bedrijven die hun eigen resultaten melden, lopen sterk uiteen in omvang en groeitempo:

Bedrijf	Omzet (jaar)	Groei	Vooral via
IonQ	130,0 miljoen dollar (2025)	+202% vs 2024	Cloud, systemen, netwerken, advies.
Quantinuum	30,9 miljoen dollar (2025)	onbekend vs 2024	Systemen en diensten aan een beperkt aantal grote klanten.
Pasqal	16,5 miljoen euro commerciële omzet (2025)	+369% vs 2024	Systeemverkoop en cloud (QCaaS).
IQM	102,1 miljoen euro orderportefeuille (stand 3 augustus 2026)	geen jaaromzet gemeld	Verkoop van complete systemen.

Wat dit betekent

Geen van de vier bedrijven draaide in hun laatst gerapporteerde boekjaar winst. IonQ leed over heel 2025 een nettoverlies van 510,4 miljoen dollar, ondanks een positief kwartaalresultaat in het vierde kwartaal dat vooral kwam door een boekhoudkundige meevaller op de waardering van warrants. Quantinuum leed in 2025 een nettoverlies van 192,6 miljoen dollar. Pasqal leed in 2025 een nettoverlies van 92,4 miljoen euro, meer dan de 48,5 miljoen euro in 2024. IQM leed in de eerste helft van 2026 een nettoverlies van 74,90 miljoen euro, meer dan het dubbele van een jaar eerder, vooral door niet-kasgerelateerde financieringslasten rond de beursgang. De omzet komt vaak uit een handvol grote klanten in plaats van een brede markt, meldt Quantinuum zelf over zijn klant RIKEN. Quantinuum verwacht voor heel 2026 zelf een omzet van 31 tot 34 miljoen dollar.

IQM en Volkswagen maken quantum-klassieke rekenmethode voor batterijchemie tot 124 keer sneller

Thijs Verbruggen — Sat, 07 Nov 2026 12:08:59 GMT

Quantumcomputerbouwer IQM en Volkswagen Group Innovation hebben een verbeterde versie van hun hybride reken-methode QC-AFQMC bekendgemaakt, meldt IQM op zijn eigen site. QC-AFQMC staat voor quantum-klassieke Auxiliary-Field Quantum Monte Carlo, een methode die elektronenstructuren van moleculen berekent. De aanpassing versnelt het klassieke deel van die berekening fors, zodat complexe chemische reacties in batterijen zoals lithium-luchtbatterijen zich beter laten simuleren.

Tot 124 keer sneller bij 50 orbitalen

Volgens IQM en Volkswagen loopt het klassieke deel van de nieuwe QC-AFQMC-methode tot 124 keer sneller bij een testopstelling met 50 orbitalen. Bij 100 orbitalen schatten de bedrijven de winst op tot 248 keer. De schaling van de rekentijd per rekenstap verbetert van ongeveer de 5,5e naar de 4,5e macht van het aantal orbitalen. Daardoor loopt de rekentijd minder hard op naarmate een molecuul groter wordt.

De onderzoekers testten de methode, volgens IQM en Volkswagen, op ketens van waterstofatomen tot twaalf atomen lang (H12). Ook het omvormingstraject van een lithium-superoxide-dimeer (Li2O4) met 26 elektronen in 20 orbitalen ging door de test, een reactie die relevant is voor lithium-luchtbatterijen. Daarvoor gebruikten ze een actieve ruimte van 40 qubits op IQM’s supraleidende Emerald-processor. Die processor telt in totaal 54 qubits.

Foutonderdrukking met tensornetwerken

Voor het onderdrukken van meetfouten pasten IQM en Volkswagen filtering toe met een tensornetwerk-gebaseerde techniek op basis van matrix-product-states. Ze gebruikten die techniek op de quantumdata van de Emerald-processor. Als lichtere methode voor het schatten van overlaps combineerden ze dat met matchgate shadow tomography. Het onderzoek staat in een technische studie op de preprintserver arXiv. De auteurs zijn de IQM-onderzoekers Nappi, Kiser en Šimkovic IV.

Wat bouwt PsiQuantum, waar, en wanneer moet het klaar zijn?

Ilse de Bruin — Sat, 07 Nov 2026 09:19:44 GMT

PsiQuantum bouwt quantumcomputers op basis van fotonische qubits: informatie-eenheden van losse lichtdeeltjes in plaats van supergeleidende circuits of gevangen atomen. Volgens het bedrijf kan die aanpak draaien op de bestaande precisie en het bestaande productievolume van standaard chipfabrieken, zonder exotische materialen of processen. PsiQuantum bouwt op dit moment twee grote fabriekslocaties, in Australië en de Verenigde Staten, en noemt zelf geen vaste einddatum meer voor de volledige machine op beide plekken.

Hoe de chip werkt

Een fotonische qubit legt een quantumbit vast in een eigenschap van één los lichtdeeltje, bijvoorbeeld de polarisatierichting of welk van twee lichtpaden het foton neemt. Een optisch element als een bundelsplitser brengt het foton in een superpositie van die paden, de kern van een qubit. PsiQuantum presenteerde op 26 februari 2025 Omega, een chipset voor fotonische qubits. Het bedrijf zegt die te kunnen maken in standaard chipfabrieken: op 300mm-wafers bij GlobalFoundries in Albany, New York, op hetzelfde soort procesapparatuur als gewone halfgeleiderchips. PsiQuantum meette betrouwbaarheden van 99,98 procent voor het klaarzetten en uitlezen van losse qubits en 99,72 procent voor de overdracht van een qubit tussen chips via glasvezel. Daar kwamen 99,50 procent fotoninterferentie en 99,22 procent voor een twee-qubitpoort bij.

Australië: van Brisbane Airport naar Moreton Bay Central

Op 29 april 2024 maakten de Australische regering en de Queensland-overheid bekend elk 470 miljoen Australische dollar in PsiQuantum te steken, in aandelen, subsidies en leningen. Samen ging het om 940 miljoen Australische dollar, destijds zo’n 620 miljoen Amerikaanse dollar. Beide overheden noemden het doel toen de eerste utility-scale, foutbestendige quantumcomputer ter wereld, met een machine in de orde van 1 miljoen fysieke qubits en eind 2027 als destijds genoemd streefjaar. PsiQuantum verliet zijn oorspronkelijke kavel bij Brisbane Airport, waar na die aankondiging geen bouw van de grond kwam, en koos in 2026 voor Moreton Bay Central in Petrie als nieuwe locatie. Het bedrijf verrichtte op 18 juni 2026 de eerste grondwerkzaamheden op dat terrein, waar het zegt tienduizenden fotonische chips en grootschalige cryogene infrastructuur te gaan plaatsen.

PsiQuantum zegt dat de cryogene installatie voor de fabriek in Moreton Bay Central, geleverd door Linde Engineering, in de tweede helft van 2027 af moet zijn. Voor de volledige, werkende quantumcomputer noemt het bedrijf geen apart jaartal meer: dat was bij de aankondiging van 2024 nog eind 2027. Een aankondiging van financiering is dus geen levering: het oorspronkelijke kavel en de oorspronkelijke einddatum zijn er allebei niet meer, de cryoplant krijgt een nieuwe datum en de machine zelf geen.

Verenigde Staten: Illinois Quantum and Microelectronics Park

PsiQuantum maakte op 25 juli 2024 bekend als ankerhuurder de eerste utility-scale, foutbestendige quantumcomputer van de Verenigde Staten te gaan bouwen, op het terrein van de voormalige staalfabriek US Steel South Works in Chicago. Dat terrein werd het Illinois Quantum and Microelectronics Park, met de staat Illinois en DARPA als financiers naast PsiQuantum zelf. Ook hier noemt PsiQuantum een machine in de orde van 1 miljoen qubits, de drempel die het bedrijf nodig zegt te hebben voor quantumfoutcorrectie op nut-schaal. PsiQuantum verrichtte op 30 september 2025 de eerste grondwerkzaamheden op zijn kavel in dat park en noemt dit de start van de bouw van “Amerika’s eerste quantumcomputer op miljoen-qubitschaal”. Het bedrijf geeft geen jaartal voor de oplevering van de volledige machine; de eerste bouwfase van het bredere park moet volgens de ontwikkelaar in 2027 klaar zijn.

Vergelijking: Moreton Bay Central tegenover Chicago

	Moreton Bay Central (Australië)	Illinois Quantum and Microelectronics Park (VS)
Aangekondigd	29 april 2024, Brisbane Airport.	25 juli 2024.
Financiers	Australische en Queensland-overheid, samen 940 miljoen Australische dollar.	Staat Illinois en DARPA, naast PsiQuantum zelf.
Grondwerk	18 juni 2026, op nieuw gekozen kavel in Petrie.	30 september 2025.
Eerstvolgende mijlpaal	Cryoplant (Linde Engineering) klaar in tweede helft 2027.	Eerste bouwfase van het park klaar in 2027.
Einddatum volledige machine	Niet meer genoemd; oorspronkelijk eind 2027.	Niet genoemd.

Los van beide fabrieksprojecten noemde PsiQuantum-topman Jeremy O’Brien in april 2024, bij de aankondiging van de Australische investering, 2029 als streefjaar voor een foutgecorrigeerde quantumcomputer van het bedrijf. Hij herhaalde dat jaartal expliciet tegenover de Australian Financial Review. Dat streefjaar koppelt het bedrijf zelf niet aan een vaste einddatum voor Moreton Bay Central of Chicago. De eerstvolgende harde datum blijft de cryoplant in Moreton Bay Central, die in de tweede helft van 2027 moet draaien.

NQCC opent SparQ voor het eerst voor quantumsoftware, via deal met Phasecraft

Thijs Verbruggen — Sat, 07 Nov 2026 08:06:00 GMT

Het Britse National Quantum Computing Centre (NQCC) heeft een enterprise-licentieovereenkomst getekend met quantumalgoritmebedrijf Phasecraft, meldt het NQCC. Daardoor komt Phasecrafts quantumsoftware voor het eerst beschikbaar via SparQ Access, het programma waarmee het centrum tot nu toe vooral cloudtoegang tot quantumhardware regelde. Met de stap breidt het centrum SparQ uit van hardware naar commerciële software, met als doel Britse bedrijven, academici en de publieke sector te helpen quantumcomputing praktisch in te zetten voor materiaalkunde, chemie en optimalisatie.

Phasecraft levert via de samenwerking drie softwareplatforms, meldt het NQCC. Magritte richt zich op materiaalkunde en moleculaire modellering, met een ontwerp van quantumcircuits dat rekening houdt met de onderliggende hardware en een inschatting van de benodigde rekenkracht. Monet is een tool voor computationele chemie die quantum-enhanced density functional theory gebruikt (een rekenmethode die quantumeffecten combineert met klassieke simulatie) om complexe moleculen met sterk gecorreleerde elektronenstructuren te simuleren. Mondrian is een optimalisatieplatform, te gebruiken via API en webinterface, voor hybride klassiek-quantum rekenmethoden in logistiek, energienetwerken en financiële toepassingen.

De overeenkomst is getekend, maar toegang krijgen kan nog niet meteen. NQCC en Phasecraft openen eind november 2026 een oproep voor voorstellen, meldt het NQCC. De eerste groep deelnemende organisaties gaat pas in de lente van 2027 van start. Die deelnemers krijgen technische ondersteuning bij het opzetten van hun project en co-ontwikkelingsbegeleiding van Phasecraft-wetenschappers tijdens het gebruik van de software.

Het NQCC is het Britse overheidsinstituut voor quantumcomputing, gevestigd in Harwell, Oxfordshire. Phasecraft is een Brits bedrijf dat quantumalgoritmes ontwikkelt voor praktische toepassingen. De volgende stap is de open oproep voor voorstellen, eind november 2026.

Wat is de Majorana-qubit van Microsoft, en wat is er van aangetoond?

Ilse de Bruin — Sat, 07 Nov 2026 04:27:04 GMT

Microsofts Majorana-qubit is een nog niet onafhankelijk bevestigde “topologische” qubit: een rekeneenheid die volgens het bedrijf informatie opslaat in Majorana-deeltjes aan de uiteinden van supergeleidende nanodraden, op chips die Microsoft “topoconductors” noemt. Fysici buiten Microsoft zijn tot en met juni 2026 grotendeels niet overtuigd dat het bedrijf zo’n qubit daadwerkelijk heeft aangetoond. Topologische qubits zijn een van de verschillende qubittypen die bedrijven nu uitproberen.

Hoe de chip zou moeten werken

Een topoconductor is volgens Microsoft een combinatie van het halfgeleidermateriaal indiumarsenide met een supergeleider, gekoeld tot extreme kou. Die combinatie moet een exotische toestand van materie opwekken waarin Majorana-deeltjes ontstaan, aan de uiteinden van een nanodraad.

Majorana 1 en Majorana 2 op een rij

Microsoft toonde zijn eerste chip, Majorana 1, op 19 februari 2025: naar eigen zeggen de eerste kwantumchip met topologische qubits, met acht ervan op één chip. Het bedrijf zegt het ontwerp zo te hebben opgezet dat het kan opschalen naar 1 miljoen qubits op één chip die in een hand past. Dat is een eigen roadmapdoel, dat Microsoft “jaren, geen decennia” van praktisch nut noemt. Op 2 juni 2026 volgde Majorana 2, meldt Microsoft. Volgens het bedrijf zijn de qubits daarin 1.000 keer betrouwbaarder dan bij Majorana 1. De levensduur is ruim 20 seconden en soms meer dan een minuut, tegen 1 tot 12 milliseconden bij de eerste generatie. Microsoft verving het supergeleidende aluminium van Majorana 1 door lood en meer dan verdubbelde de “topologische kloof” die de qubits tegen storing moet beschermen. Bij Majorana 2 zei Microsoft ook zijn tijdlijn te hebben gehalveerd: het bedrijf streeft nu naar 2029 voor een schaalbare, fouttolerante kwantumcomputer op topologische basis, een eigen, nog niet gehaald doel.

Chip	Datum.	Qubits.	Betrouwbaarheid / levensduur.	Status.
Majorana 1	19 februari 2025.	8.	1-12 ms.	Eigen melding, niet onafhankelijk bevestigd.
Majorana 2	2 juni 2026.	niet gemeld.	1.000x betrouwbaarder, meer dan 20s, soms boven een minuut.	Eigen melding, niet onafhankelijk bevestigd.

Wat natuurkundigen zeggen

Onafhankelijke natuurkundigen zijn kritisch. Microsoft trok in 2021 al eens een Nature-publicatie over dit onderzoek terug, nadat externe experts concludeerden dat de data ook door materiaalgebreken te verklaren waren in plaats van door een topologische qubit. Na de aankondiging van Majorana 1 bekritiseerde fysicus Henry Legg van de University of St Andrews, in een preprint enkele weken later, Microsofts verificatiemethode. Zijn analyse wees uit dat de gebruikte test, het “topological gap protocol”, mogelijk valspositieven oplevert. Op een vakconferentie in maart 2025 noemde hoogleraar Daniel Loss van de Universiteit van Basel de reacties in de gemeenschap ongelukkig. Bij Majorana 2, in juni 2026, bleven de zorgen. Volgens Legg kwamen de data van een handvol vermeende gevallen op één chip, onvoldoende voor collegiale toetsing. Fysicus Sergey Frolov van de University of Pittsburgh zei dat de nieuwe preprint niet steunt op een trackrecord dat als solide basis geldt. Microsofts vorige preprint is sindsdien ongepubliceerd gebleven, wat er volgens hem op wijst dat toonaangevende tijdschriften die wellicht hebben afgewezen.

Waarom de naam Majorana

De qubit is genoemd naar Ettore Majorana, meldt Wikipedia: de Italiaanse natuurkundige die in 1937 voorspelde dat er neutrale deeltjes kunnen bestaan die hun eigen antideeltje zijn, de zogeheten majorana-fermionen. Majorana verdween op 27 maart 1938 spoorloos tijdens een bootreis van Palermo naar Napels, na zijn spaargeld te hebben opgenomen en afscheidsbrieven te hebben achtergelaten; zijn lot is nooit opgehelderd. Microsofts chips wekken dat deeltjestype niet op als fundamenteel deeltje dat op zichzelf bestaat, maar als verschijnsel binnen een vaste-stofchip, aan de uiteinden van de nanodraad.

Voor lezers die de stand per bedrijf willen vergelijken, staat een breder overzicht van qubittechnieken in het eerdere uitlegstuk over qubittypen. De volgende stap om op te letten voor Microsofts eigen roadmap is 2029, het jaar waarin het bedrijf zegt een schaalbare, fouttolerante topologische kwantumcomputer te willen hebben.

Wat beloofde IonQ, en wat heeft het geleverd?

Thijs Verbruggen — Sat, 07 Nov 2026 00:24:03 GMT

IonQ beloofde in 2020 “breed quantumvoordeel” in 2025. IonQ haalde zijn twee eigen tussendoelen sindsdien eerder dan gepland: #AQ 35 in januari 2024 en #AQ 64 in oktober 2025. De grote stappen naar 2030 - tienduizenden logische qubits - staan volgens IonQ zelf nog op “future”. Dat is de stand op 7 november 2026, op basis van IonQ’s eigen aankondigingen.

De belofte van 2020

IonQ publiceerde op 9 december 2020 zijn eerste meerjarige roadmap. Het bedrijf beloofde tegen 2023 modulaire quantumcomputers die klein genoeg zijn om in een datacenter aan elkaar te koppelen, met “quantumvoordeel” in machine learning. Tegen 2025 beloofde IonQ “breed quantumvoordeel”. Daarbij introduceerde IonQ zijn eigen maatstaf Algorithmic Qubits (#AQ): het aantal effectief foutloze qubits dat een systeem voor een typisch programma kan inzetten. Het aantal fysieke qubits alleen geeft volgens het bedrijf zelf een vertekend beeld. De #AQ-maatstaf bouwt op “volumetric benchmarking”, een methode uit een vakgenoten-studie van het Quantum Economic Development Consortium (QED-C). Die meet de betrouwbaarheid van resultaten tegen de breedte en diepte van een schakeling, niet alleen het aantal fysieke qubits.

Eerste levering: #AQ 35 op Forte, een jaar eerder

Forte, het systeem van IonQ, haalde op 25 januari 2024 #AQ 35, een jaar eerder dan in de eigen roadmap gepland, meldde het bedrijf. Met #AQ 35 kan het systeem naar eigen zeggen meer dan 34 miljard mogelijkheden tegelijk doorrekenen. Het Zwitserse QuantumBasel kocht dat systeem. Het was de eerste keer dat IonQ een eigen roadmapdoel aantoonbaar eerder leverde dan beloofd.

Versnelde roadmap: drie en vijf negens

Op 22 juli 2024 kondigde IonQ een versnelde roadmap aan. Het bedrijf beloofde voor 2025 een fysieke twee-qubit-poortbetrouwbaarheid boven 99,9 procent (“drie negens”) en een logische twee-qubit-poortbetrouwbaarheid van 99,999 procent (“vijf negens”). Voor 2026 beloofde IonQ verdere winst door over te schakelen van ytterbium- naar bariumionen als qubit. Op dat moment draaide Forte op 36 algorithmic qubits, met twee operationele datacenters in College Park (Maryland) en Seattle en een derde in aanbouw in Basel. Dit was een aankondiging van doelen, geen levering.

#AQ 64 op Tempo, en de order van KISTI

Tempo, IonQ’s ontwikkelsysteem, haalde op 13 oktober 2025 #AQ 64, drie maanden eerder dan gepland en daarmee de eigen doelstelling voor 2025 vervullend, meldde het bedrijf. Dat is volgens het bedrijf de hoogste gevalideerde algorithmic-qubitscore ooit op een quantumsysteem, met een rekenruimte 268.435.456 keer groter dan bij het #AQ 35-systeem van januari 2024. Op 23 december 2025 maakten IonQ en het Zuid-Koreaanse onderzoeksinstituut KISTI een overeenkomst definitief voor levering van een 100-qubit Tempo-systeem. Het systeem komt in de KISTI-6-cluster (“HANGANG”), de grootste supercomputercluster van Zuid-Korea. Zuid-Koreaanse onderzoekers, universiteiten en bedrijven krijgen er toegang toe via een beveiligde cloudomgeving die Megazone Cloud levert. Eind 2025 was dit nog een leveringsafspraak, geen voltooide levering.

Omzet bevestigt dat Tempo draait

IonQ meldde op 5 november 2026 dat zijn segment quantumcomputing in het derde kwartaal van 2026 90,3 miljoen dollar omzet haalde, 127 procent meer dan een jaar eerder. Die groei komt volgens IonQ door wereldwijde inzet van zijn Tempo-quantumcomputers. Dat bevestigt dat de Tempo-systemen, in 2024 nog een roadmapdoel, eind 2026 daadwerkelijk bij klanten draaien en omzet opleveren.

Vergelijking: belofte tegen levering

Periode	Belofte	Levering	Status
2023	modulaire computers, quantumvoordeel in machine learning (belofte 2020)	niet apart gemeld door IonQ	geen aparte melding.
2024	#AQ-doel voor 2025 (impliciet uit roadmap 2020)	#AQ 35 op Forte, 25 januari 2024, een jaar eerder	eerder geleverd dan gepland.
2025	#AQ 64 eigen doel; drie en vijf negens poortbetrouwbaarheid	#AQ 64 op Tempo, 13 oktober 2025, drie maanden eerder	eerder geleverd dan gepland.
2025	KISTI-order voor een Tempo-systeem	overeenkomst definitief op 23 december 2025	nog niet voltooid.
2026	overstap naar bariumionen (belofte juli 2024)	omzet uit wereldwijd ingezette Tempo-systemen, Q3 2026	Tempo draait aantoonbaar bij klanten, bariumionen nog niet apart gemeld.
2026-2030	100 tot 256-plus fysieke en 12 logische qubits (2026), tot 2 miljoen fysieke en 80.000 logische qubits (2030)	nog niet geleverd	eigen doelen, nog “future”.

De actuele roadmappagina van IonQ zet voor 2027 10.000 fysieke en 800 logische qubits, en voor 2028 20.000 fysieke en 1.600 logische qubits. Voor 2029 zet die roadmap 200.000 fysieke en 8.000 logische qubits, met een nieuwe fotonische verbinding tussen chips. Het bedrijf noemt dit zelf nog ongeleverde doelen, tegenover de als geleverd gemarkeerde 36-plus qubits en 99,6 procent betrouwbaarheid van 2024. De volgende datum om op te letten is het eigen doel van IonQ voor 2026: 100 tot 256-plus fysieke qubits.

Pasqal meldt omzetdaling in derde kwartaal, dienstenomzet rond quantumchips groeit

Ilse de Bruin — Fri, 06 Nov 2026 20:11:47 GMT

Pasqal meldt een omzet van 3,3 miljoen euro in het derde kwartaal van 2026, tegen 5,7 miljoen euro een jaar eerder, volgens Pasqal. De daling komt doordat het bedrijf in het kwartaal geen hardware verkocht, terwijl quantumsystemen vorig jaar nog meetelden in de omzet. Pasqal bouwt quantumcomputers op basis van neutrale atomen, qubits gevormd door individuele atomen die met laserlicht worden vastgehouden en bestuurd.

Dienstenomzet groeit 53 procent

Tegenover de omzetdaling staat een duidelijke groei in een ander deel van het bedrijf. De omzet uit diensten rond Pasqals quantumprocessors, zoals consulting, remote access en onderhoud (QPU-as-a-service), stijgt 53 procent tot 3,1 miljoen euro, tegenover 2,0 miljoen euro een jaar eerder. Ook de inkomsten uit overheidssubsidies en belastingkredieten lopen op, meldt Pasqal: naar 1,0 miljoen euro in het derde kwartaal tegen 0,7 miljoen euro een jaar eerder.

Orderboek van 69,8 miljoen euro, kas van 312,8 miljoen euro

Het orderboek van Pasqal, de geboekte en toegewezen business inclusief subsidies, belastingkredieten en meerjarige klantcontracten, bedraagt 69,8 miljoen euro per 30 september 2026. De kaspositie bedraagt op die datum 312,8 miljoen euro. Topman Wasiq Bokhari zegt dat Pasqal zich in het derde kwartaal richt op de uitvoering van zijn belangrijkste prioriteiten. Hij zegt dat het bedrijf al vooruitgang boekt op de technologische roadmap en bij het aantrekken van referentieklanten, ook al laten het orderboek en de omzet dat nog niet zien.

Pasqal werd opgericht als spin-off van het Institut d’Optique in Palaiseau, bij Parijs. Het volgende kwartaalbericht moet duidelijk maken of de dienstenomzet de hardwareomzet blijft compenseren.

Wat kan de Helios-computer van Quantinuum en hoe verhoudt hij zich tot eerdere systemen?

Thijs Verbruggen — Fri, 06 Nov 2026 16:22:44 GMT

Quantinuum lanceerde zijn quantumcomputer Helios op 5 november 2025 commercieel. Het systeem telt 98 fysieke qubits, gebaseerd op vastgehouden ionen (trapped ions) in een QCCD-architectuur, waarin qubits tussen een geheugen-, cache- en rekenzone verplaatsen en elk qubit met elk ander kan verstrengelen. Quantinuum noemt Helios de nauwkeurigste commerciële quantumcomputer: de gatefidelity, de kans dat een bewerking foutloos verloopt, haalt 99,921 procent voor bewerkingen op twee qubits en 99,9975 procent voor bewerkingen op één qubit. Dat is bijna twee keer zoveel qubits als voorganger System Model H2, met een hogere fidelity, meldt Quantinuum.

Bij trapped-ion technologie worden individuele geladen atomen, ionen, met elektromagnetische velden vastgehouden. De qubits zitten in stabiele elektronische toestanden van elk ion; laserlicht stuurt ze aan en wekt verstrengeling op via hun gedeelde beweging, aldus Wikipedia. Dat onderscheidt Helios van quantumcomputers op basis van supergeleidende circuits of fotonen, de twee andere veelgebruikte technieken in de sector. De naam QCCD staat voor Quantum Charge Coupled Device: het ontwerp verdeelt de opstelling in zones met elektroden. Zo kunnen ionen tussen opslag- en bewerkingszones reizen, in plaats van allemaal in één val te blijven, aldus Wikipedia.

Van fysieke naar logische qubits

Uit de 98 fysieke qubits haalt Helios tot 48 foutgecorrigeerde logische qubits, meldt Quantinuum. Een logische qubit (logical qubit) is een foutbestendige rekeneenheid die ontstaat door kwantuminformatie te coderen over meerdere fysieke qubits in een verstrengelde toestand, aldus Wikipedia. De fysieke qubits zelf zijn namelijk gevoelig voor fouten door decoherentie en omgevingsruis. Foutcorrectie meet het “syndroom” van die fysieke qubits om fouten op te sporen en te herstellen zonder de gecodeerde logische informatie zelf te verstoren, aldus Wikipedia. Die logische qubits van Helios bereiken een nauwkeurigheid van 99,99 procent bij het voorbereiden en meten van hun toestand, meldt Quantinuum. Zonder foutcorrectie verstrengelt Helios tot 94 qubits volledig onderling, in een niet-foutgecorrigeerde opstelling.

Vergelijking met System Model H2

System Model H2 was de voorganger van Helios, meldt Quantinuum. De tabel zet de belangrijkste cijfers van beide systemen naast elkaar.

	System Model H2 (2024)	Helios (2025)
Fysieke qubits	56 qubits.	98 qubits.
Zones voor bewerkingen op twee qubits	4 zones.	4 van de 8 zones totaal.
Tweequbit-fidelity	Meer dan 99,9%.	99,921%.

Beschikbaarheid en klanten

Helios is sinds de commerciële lancering beschikbaar via Quantinuums cloudservice en als on-premise installatie. Het systeem is bedoeld voor algemene toepassingen, niet voor één vakgebied, meldt Quantinuum. Dat onderscheidt Helios van hardware die is ontworpen rond één specifiek rekenprobleem: een algemene machine is in te zetten voor uiteenlopende toepassingen, van scheikunde tot financiële modellen. Bij de lancering noemde Quantinuum Amgen, BMW Group, JPMorganChase, SoftBank en het platform BlueQubit als klanten die Helios al gebruikten, meldt het bedrijf. Zij zetten het onder meer in voor onderzoek naar materialen, financiën en hoge-temperatuursupergeleiding: materialen die elektrische stroom zonder weerstand geleiden bij relatief hoge temperaturen.

Partnerschap met Singapore

Quantinuum sloot bij de lancering een partnerschap met Singapores National Quantum Office en het National Quantum Computing Hub. Het bedrijf zet er een eigen onderzoekscentrum op. Een Helios-systeem moet daar in het voorjaar van 2027 in gebruik komen, het eerste buiten de Verenigde Staten, meldt Quantinuum.

Volgende stap: Sol en Apollo

Helios is het eerste van drie systemen op Quantinuums routekaart naar foutgetolereerde quantumcomputers. Foutgetolereerd betekent dat een systeem fouten blijft corrigeren bij elke schaal, zonder dat de totale foutkans toeneemt naarmate een berekening groter wordt. De opvolger Sol moet voor 2027 komen. Dat is een doel op de routekaart, geen geleverd systeem. De universele foutgetolereerde computer Apollo staat gepland voor 2029, meldt Quantinuum.

Wat liet Google met de Willow-chip zien, en wat is de volgende stap?

Ilse de Bruin — Fri, 06 Nov 2026 15:23:46 GMT

Google meldt dat zijn quantumchip Willow op 22 oktober 2025 voor het eerst een “verifieerbaar” quantumvoordeel liet zien. Dat gebeurde met een nieuw algoritme, Quantum Echoes. Volgens het bedrijf draaide dat algoritme toen 13.000 keer sneller op Willow dan het beste klassieke algoritme op een van de snelste supercomputers ter wereld. De volgende stap die Google zelf noemt is “Milestone 3” op zijn eigen routekaart: een langlevende logische qubit. Dat is een foutgecorrigeerde qubit, opgebouwd uit meerdere fysieke qubits, die veel langer stabiel blijft dan een losse qubit.

Wat Willow is, en waarom Google de chip belangrijk noemt

Google presenteerde Willow op 9 december 2024 als zijn nieuwste quantumchip, met 105 qubits. Dat is bijna het dubbele van de 53 qubits van voorganger Sycamore uit 2019. De chip is gebouwd in Google’s eigen chipfabriek in Santa Barbara. Google noemde Willow destijds “state-of-the-art” op een reeks meetwaarden. Sycamore was de chip waarmee Google in 2019 voor het eerst claimde een taak sneller te doen dan een klassieke supercomputer. Die claim gold destijds als de eerste stap op dezelfde routekaart.

Op Willow liet Google voor het eerst “below threshold”-foutcorrectie zien. Hoe meer qubits het bedrijf aan een array toevoegde, van 3x3 via 5x5 naar 7x7 gecodeerde qubits, hoe lager de foutenkans werd. De fout halveerde ongeveer bij elke schaalstap. (Zie ons uitlegstuk over foutcorrectie onder de drempel voor wat die drempel precies betekent.) De T1-tijd van Willow, hoelang een qubit zijn quantumtoestand vasthoudt, kwam daarbij in de buurt van 100 microseconden. Dat is ruim vijf keer langer dan bij de vorige generatie. Google publiceerde deze resultaten in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Volgens Google rekende de chip op de Random Circuit Sampling-benchmark in minder dan vijf minuten een taak uit. Een van de snelste supercomputers van dat moment zou daar 10 septiljoen (10^25) jaar over doen.

Wat Quantum Echoes toevoegt

Na de RCS-benchmark volgde bijna een jaar later een tweede claim, met een ander algoritme: Quantum Echoes. Dat heet ook wel de out-of-order time correlator (OTOC). Volgens Google is het zo gebouwd dat een andere quantumcomputer van vergelijkbaar niveau dezelfde berekening kan herhalen en controleren. Dat noemt het bedrijf het eerste “verifieerbare” quantumvoordeel.

Google testte het algoritme ook tegen een bestaande meetmethode. Samen met de University of California, Berkeley, liet het bedrijf Quantum Echoes los op twee moleculen, met 15 en 28 atomen. Het vergeleek de uitkomst met klassieke kernspinresonantie (NMR)-metingen. De quantumresultaten kwamen overeen met de NMR-data. Ze gaven volgens Google daarnaast structuurinformatie die standaard-NMR niet altijd laat zien.

De volgende stap is een logische qubit die lang blijft leven

Google richt zich nu, na Quantum Echoes, op “Milestone 3” van zijn routekaart: een langlevende logische qubit. Een fysieke qubit is op zichzelf te storingsgevoelig om op te rekenen. Een logische qubit verdeelt de informatie daarom over meerdere fysieke qubits. Zo kunnen fouten tussentijds opgespoord en gecorrigeerd worden. Volgens Google zorgde dat Willow al “below threshold” rekent ervoor dat een gecodeerde array van qubits langer stabiel bleef dan de losse fysieke qubits waaruit hij bestond. Google noemt dat zelf “beyond breakeven”: het meest overtuigende prototype tot nu toe voor een schaalbare logische qubit. Die stap moet volgens Google op weg helpen naar een grootschalige, foutgecorrigeerde quantumcomputer. Dat is er volgens het bedrijf een voor praktische toepassingen. (Zie ons overzicht van logische qubits per bedrijf voor hoe andere bedrijven op dat punt staan.) Een datum heeft Google voor die mijlpaal niet genoemd.

Toshiba ontwikkelt quantumnetwerktechnologie met Brits Innovate UK-contract

Ilse de Bruin — Fri, 06 Nov 2026 12:21:30 GMT

Toshiba Europe heeft een contract gekregen van Innovate UK, onderdeel van UK Research and Innovation (UKRI), meldt het bedrijf zelf. Het gaat om technologie voor quantumnetwerken die over lange afstand werken en meerdere gebruikers tegelijk kunnen bedienen. Het project valt onder de Britse competitie Enabling Commercial Quantum Networking. Toshiba moet de technologie onder realistische omstandigheden testen. Doel is de netwerkcapaciteit beter te benutten en de kosten van uitrol te verlagen.

Volgens UKRI maakt Toshiba’s contract deel uit van een gecombineerde investering van 20 miljoen Britse pond binnen die competitie. De competitie past in de bredere Britse National Quantum Strategy. Die strategie moet quantumnetwerken rond 2035 breed inzetbaar maken. De competitie liep, aldus UKRI, van 14 april tot 20 mei 2026. De toegekende projecten duren 18 maanden, van 1 september 2026 tot 28 februari 2028. UKRI kent contracten van 1,5 tot 3 miljoen pond toe aan in totaal maximaal tien partijen.

Samenwerking met BT en Colt

Bij het project werkt Toshiba samen met de Britse telecombedrijven BT en Colt Technology Services, meldt Toshiba zelf. Toshiba wil zijn quantumnetwerktechnologie over hun glasvezelinfrastructuur laten lopen, in plaats van een apart netwerk aan te leggen. Andrew Shields, vicepresident van Toshiba Europe, zegt dat quantumnetwerken op schaal betaalbare subsystemen nodig hebben. Die subsystemen moeten zich eenvoudig laten inpassen in bestaande datacommunicatie-infrastructuur, aldus Shields.

Toshiba kondigt met dit contract de ontwikkeling van de technologie aan, niet de levering ervan. De 18 maanden lopende projectperiode moet uitwijzen of het systeem onder realistische netwerkomstandigheden ook werkt zoals beoogd. De projectperiode loopt tot 28 februari 2028.

Wat beloofde IBM sinds 2020 op zijn quantumroadmap, en wat heeft het geleverd?

Thijs Verbruggen — Fri, 06 Nov 2026 09:16:17 GMT

Volgens de roadmap die IBM op 12 november 2025 bevestigde, moet zijn Nighthawk-lijn eind 2026 quantumvoordeel laten zien. De foutbestendige computer Starling moet in 2029 met 200 logische qubits rekenen, en opvolger Blue Jay moet in 2033 2.000 logische qubits en 1 miljard quantumpoorten aankunnen. Dat zijn de nieuwste doelen op een roadmap die geregeld is bijgestuurd, met wisselend succes op de eerdere beloftes.

De belofte van 2020

IBM publiceerde zijn eerste quantumroadmap in september 2020. Na de kleinere processors Falcon (27 qubits) en Hummingbird (65 qubits) kondigde het bedrijf aan de 127-qubit-chip Eagle in 2021 te leveren. Daarna zouden de 433-qubit-chip Osprey in 2022 en de 1.121-qubit-chip Condor eind 2023 volgen. IBM noemde een foutbestendige quantumcomputer toen “een haalbaar doel binnen het komende decennium”. Een foutbestendige computer corrigeert fouten in zijn qubits automatisch, in plaats van ze alleen te signaleren.

Wat er daadwerkelijk kwam

Op de eerste twee punten kwam de levering vrijwel op de dag af. IBM leverde op 16 november 2021 Eagle, de eerste IBM-chip met meer dan 100 qubits: 127 stuks op één chip. Het bedrijf gebruikte nieuwe verpakkingstechniek met doorverbindingen door het silicium (through-silicon vias) om de qubits dicht genoeg bij elkaar te plaatsen. Het maakte de chip eerst beschikbaar voor geselecteerde leden van het IBM Quantum Network.

Op 9 november 2022 volgde Osprey, meldt IBM, met 433 qubits, meer dan drie keer zoveel als Eagle. IBM toonde tegelijk het concept van IBM Quantum System Two, de modulaire computer die Osprey, de latere Condor-chip en opvolgers moest huisvesten en die eind 2023 operationeel moest zijn.

Condor kwam er ook: op 4 december 2023 leverde IBM de beloofde 1.121-qubit-chip. Maar het bedrijf schakelde op dat moment tegelijk over van steeds meer qubits naar betere qubits. De nieuwe Heron-chip, met 133 qubits en volgens IBM 3 tot 5 keer beter dan Eagle, werd vanaf dat moment de basis van IBM’s hardware, in plaats van Condor. Het eerste IBM Quantum System Two, in Yorktown Heights, New York, draaide bij de start op drie Heron-chips, niet op Condor.

De nieuwe doelen: Starling en de verlengde roadmap

In diezelfde update van december 2023 verlengde IBM zijn roadmap tot 2033 en zette het de eerste foutbestendige quantumcomputer, Starling, op 2029. Starling moet 200 logische qubits en 100 miljoen quantumpoorten aankunnen, met foutcorrectie op basis van de zogeheten Gross-code. Een logische qubit is opgebouwd uit meerdere fysieke qubits, zodat de rekeneenheid fouten van de onderliggende hardware kan opvangen. Dat doel is concreter dan de belofte uit 2020, maar ook later. “Binnen het komende decennium” uit 2020 wees eerder op 2030 dan op 2029 aan het eind van een verlengde roadmap met een extra tussenstap.

Op 12 november 2025 meldde IBM twee nieuwe processors op weg naar Starling. Nighthawk, met 120 qubits, moet eind 2026 quantumvoordeel opleveren. De experimentele chip Loon toonde voor het eerst alle hardware-onderdelen voor foutcorrectie, waaronder foutcorrectie-decodering binnen 480 nanoseconden, een jaar eerder dan gepland. IBM verhuisde zijn chipproductie naar een nieuwe 300mm-wafferfabriek in Albany, wat de ontwikkeling volgens IBM verdubbelt in snelheid.

Vergelijking: belofte tegen levering

Jaar	Belofte (2020)	Levering	Status
2021	Eagle, 127 qubits	Eagle, 127 qubits, 16 november 2021	geleverd zoals beloofd.
2022	Osprey, 433 qubits	Osprey, 433 qubits, 9 november 2022	geleverd zoals beloofd.
2023	Condor, 1.121 qubits	Condor geleverd, maar Heron (133 qubits) werd de nieuwe basis	koerswijziging: kwaliteit boven aantal.
2029	“binnen het komende decennium” (2020)	doel: Starling, 200 logische qubits	nog te leveren.
2033	niet in 2020 roadmap	doel: Blue Jay, 2.000 logische qubits, 1 miljard poorten	nog te leveren.

Het patroon is dat de kale qubit-aantallen tot en met Condor steeds werden gehaald. Bij de stap naar foutbestendigheid verlegde de rekenlat zich van aantal qubits naar kwaliteit van qubits en logische qubits. De volgende stap om op te letten is Nighthawk, dat eind 2026 quantumvoordeel moet laten zien.

IBM, ORNL en AMD zetten co-located platform op voor onderzoek naar kwantumfoutcorrectie

Thijs Verbruggen — Fri, 06 Nov 2026 08:15:33 GMT

IBM, het Oak Ridge National Laboratory (ORNL) en AMD hebben een gezamenlijk co-design-platform voor kwantumfoutcorrectie gelanceerd, melden IBM, ORNL en AMD. Het platform koppelt een IBM-kwantumcomputer rechtstreeks aan een supercomputer van ORNL. Kwantum- en klassieke rekenkracht staan zo naast elkaar, zonder netwerkvertraging bij het verwerken van foutsignalen tijdens een berekening. Kwantumfoutcorrectie (quantum error correction) is de techniek die fouten in een kwetsbare qubit opspoort en herstelt voordat ze een berekening verstoren.

Het platform staat fysiek bij IBM’s eigen vestiging in Poughkeepsie, New York, meldt IBM. Het legt daarnaast een koppeling met de Oak Ridge Leadership Computing Facility (OLCF) in Oak Ridge, Tennessee. De apparatuur zelf staat niet in Oak Ridge.

Nighthawk r2 naast Umbra

In Poughkeepsie staat, melden IBM, ORNL en AMD, een IBM Quantum-processor van het type Nighthawk r2 met 120 qubits. Die staat naast ORNL’s Umbra-HPC-systeem, dat draait op AMD Instinct MI355X-gpu’s en AMD EPYC-processors van de vijfde generatie. Die combinatie moet helpen bij het testen van methoden en workflows voor kwantumfoutcorrectie, melden IBM, ORNL en AMD.

Doel: van 70 naar 100 logische qubits

IBM en ORNL noemen als doel om te groeien van de huidige 70 logische qubits naar 100 logische qubits tegen eind 2028. Met die 70 logische qubits worden nu 438 bewerkingen uitgevoerd; het doel voor 2028 ligt op 100.000 bewerkingen. Een logische qubit (logical qubit) is een foutbestendige rekeneenheid, opgebouwd uit meerdere fysieke qubits, zodat fouten in de afzonderlijke qubits elkaar opheffen. Dat doel sluit aan bij de Quantum Genesis Mission van het Amerikaanse ministerie van Energie, melden IBM en ORNL.

IBM plant voor 2029 de levering van Starling, zijn eerste foutgecorrigeerde, modulaire kwantumsysteem, meldt IBM. De bevindingen van het co-design-platform moeten die roadmap onderbouwen.

Reacties

Travis Humble, directeur van het Quantum Science Center van ORNL, zegt, melden ORNL, IBM en AMD, dat het oplossen van uitdagingen rond kwantumfoutcorrectie essentieel is. Alleen zo worden kwantumcomputers praktisch bruikbaar voor wetenschappelijk onderzoek, zegt hij. IBM Fellow Jay Gambetta zegt dat de vraag nu niet meer is of foutcorrectie werkt, maar hoe die versneld en geoptimaliseerd kan worden. AMD-CTO Mark Papermaster noemt het platform een stap in een aanpak die kwantumprocessors, hpc en AI samenbrengt.

Het platform in Poughkeepsie moet tot 2029 meetgegevens leveren voor de weg naar Starling.

Quantinuum zet routekaart naar 2029 uit: automatisering nu, Sol en Apollo nog doelen

Thijs Verbruggen — Fri, 06 Nov 2026 04:16:58 GMT

Quantinuum heeft op 5 november 2026 een routekaart gepresenteerd voor zijn ontwikkelplatform Nexus. Die loopt tot en met 2029. Nexus moet ontwikkelaars begeleiden van experimenten met losse, foutgevoelige qubits naar rekenwerk op logische qubits (logical qubits). Dat zijn groepen fysieke qubits die samen één foutbestendige eenheid vormen.

De routekaart volgt de hardware die Quantinuum daarvoor nodig heeft. Eerst het huidige commerciële systeem Helios, dan de opvolger Sol die het bedrijf voor 2027 aankondigt. Daarna Apollo, de universele foutgetolereerde quantumcomputer die het voor 2029 als doel stelt.

Niet alles op de routekaart is nog een belofte. Quantinuum bracht in september 2026 al de softwareonderdelen Guppy FT en Guppy Algorithms uit. Voor december 2026 kondigt het bedrijf een uitbreiding aan die hybride rekenroutines met dynamische vertakking mogelijk maakt. Sol en Apollo zijn wel nog doelen: het bedrijf noemt ze aankomend, niet geleverd.

Wat Nexus moet automatiseren

Nexus moet stap voor stap taken automatiseren die nu nog handwerk zijn, meldt Quantinuum. Het gaat om het coderen van foutcorrectie, de orkestratie tussen klassieke en quantumhardware, het hergebruik van qubits tijdens een rekentaak, en realtime foutdiagnose en -herstel. Dat zijn precies de stappen die onderzoeksteams nu vooral zelf programmeren.

Groeiende gebruikersbasis

Meer dan 200 bedrijven en onderzoeksgroepen gebruiken Nexus inmiddels, meldt Quantinuum. Dat is een groei van 45 procent in 2026. Het aantal ingediende rekentaken steeg in die periode tot het tienvoudige. Onder de genoemde gebruikers staan, volgens Quantinuum, Oracle Cloud Infrastructure, het Japanse onderzoeksinstituut RIKEN en de Universiteit van Tokio. Ook het Centre for Quantum Technologies, de universiteiten van Cambridge en Maastricht, Qubit Pharmaceuticals en de Unitary Foundation staan op die lijst.

Quantinuum-ceo Rajeeb Hazra zegt dat de full-stack-aanpak van het bedrijf elke stap vooruit in de hardware tot een mogelijkheid maakt. Klanten kunnen daar via Nexus op bouwen, zegt hij. Voor ontwikkelaars die nu al op Nexus werken, is de volgende stap de uitbreiding met hybride rekenroutines voor december 2026.

Quantinuum en IonQ verhogen beide hun omzetverwachting voor 2026

Ilse de Bruin — Fri, 06 Nov 2026 00:14:15 GMT

Quantinuum verhoogt zijn omzetverwachting voor heel 2026. Het bedrijf noemt zelf een nieuwe bandbreedte van 31 tot 34 miljoen dollar, tegenover eerder 28 tot 32 miljoen dollar. Aanleiding is een derde kwartaal met 9,1 miljoen dollar omzet, 233 procent meer dan de 2,7 miljoen dollar van een jaar eerder. IonQ doet hetzelfde. Het bedrijf meldt 173,8 miljoen dollar omzet in het derde kwartaal, 336 procent meer dan een jaar eerder. Het is het zesde kwartaal op rij met een omzetrecord. IonQ verhoogt zijn verwachting voor heel 2026 naar 505 tot 515 miljoen dollar. Voor het quantumcomputing-onderdeel alleen voorziet het bedrijf een omzetgroei van 110 procent. Beide bedrijven bouwen quantumcomputers met trapped-ion-technologie: qubits gevormd door gevangen, geladen atomen.

Grootste cloudovereenkomst ooit

Quantinuum heeft daarnaast zijn grootste cloudovereenkomst ooit gesloten, meldt het bedrijf. Het gaat om een meerjarige verlenging met een grote internationale financiële instelling, niet bij naam genoemd. De klant krijgt toegang tot Apollo, Quantinuum’s nog te introduceren quantumsysteem. Ook krijgt de klant toegang tot het softwareplatform Nexus. Nexus wordt inmiddels door 215 organisaties gebruikt, bijna 20 procent meer dan het kwartaal ervoor. Topman Rajeeb Hazra zegt dat Quantinuum zijn voorsprong op het gebied van foutcorrectie heeft uitgebreid. Foutcorrectie is het herstellen van rekenfouten waar qubits gevoelig voor zijn. Hazra zegt ook dat Quantinuum nieuwe klanten heeft toegevoegd en meer verkoopkanalen heeft geopend. Dat momentum onderbouwt volgens hem de verhoogde omzetverwachting.

IonQ: orderboek verdubbeld tot 1,2 miljard dollar

Van IonQ’s omzet komt 90,3 miljoen dollar uit het eigen quantumplatform, een stijging van 127 procent. Nog eens 83,5 miljoen dollar komt uit de chipfabrieksdiensten van SkyWater, dat IonQ dit jaar overnam. Het orderboek aan nog te leveren contracten (remaining performance obligations) is in een jaar verdubbeld tot 1,2 miljard dollar. Topman Niccolo de Masi zegt dat de omzet van 173,8 miljoen dollar de groeiende vraag naar IonQ’s quantumtechnologie weerspiegelt. Hij noemt IonQ het enige bedrijf met trapped-ion-technologie dat is doorgedrongen tot fase C van het Amerikaanse defensieprogramma DARPA.

IonQ meldt zelf drie nieuwe contracten in het derde kwartaal. Een contract van 33 miljoen dollar levert een Superion 256-systeem aan SDT. Een contract van 25 miljoen dollar levert eenzelfde systeem aan Florida International University. Een opdracht van 28 miljoen dollar van DARPA betreft optische atoomklokken, met een optie op 30 miljoen dollar extra.

Hoe ver is de Nederlandse overheid met de overstap op post-quantumcryptografie?

Ilse de Bruin — Thu, 05 Nov 2026 20:13:08 GMT

Volgens de Algemene Rekenkamer was 71 procent van de onderzochte rijksoverheidsorganisaties begin 2026 nog niet begonnen met de voorbereiding op post-quantumcryptografie (versleuteling die ook een toekomstige quantumcomputer niet kan breken). Dat staat in het rapport “Focus op quantum bij de rijksoverheid” van 4 februari 2026 van de rekenkamer. Slechts 6 procent had de quantumdreiging al opgenomen in het eigen risicomanagement. En 28 procent had alleen de kansen van de technologie verkend.

Waarom de overstap nodig is

De huidige encryptie van de rijksoverheid beschermt vertrouwelijke gegevens, meldt de Algemene Rekenkamer. Ze beveiligt ook de toegang tot vitale infrastructuur zoals waterkeringen en bruggen, en vormt de basis voor DigiD-inlog en paspoortcontrole. Een kwaadwillende partij met een krachtige quantumcomputer zou die encryptie kunnen doorbreken. De AIVD en het NCSC schatten dat zo’n quantumcomputer, die ze “Q-day” noemen, al vanaf 2030 beschikbaar kan zijn.

De meeste rijksoverheidsorganisaties weten nog niet welke van hun eigen systemen kwetsbaar zijn voor die dreiging, zegt de Algemene Rekenkamer. Weinig organisaties hebben overleg gevoerd met hun leveranciers over quantumveilige producten. Organisaties noemen gebrek aan capaciteit en expertise als belangrijkste belemmering om te beginnen; andere prioriteiten voelen urgenter.

Wat de overheid al doet

De Rijksoverheid voert sinds 2021 het programma Quantumveilige Cryptografie Rijk (QvC-Rijk) uit, onder de Chief Information Officer Rijk. Een interdepartementale werkgroep van ruim dertig mensen uit verschillende organisaties werkt daaraan mee. Het programma deelt kennis, biedt ondersteuning en kaders voor de overstap naar post-quantumcryptografie, en organiseert bewustwordingssessies en hulpmiddelen voor departementen. Een einddatum heeft het programma niet: departementen en uitvoeringsorganisaties blijven zelf verantwoordelijk voor hun eigen informatiebeveiliging.

De AIVD en het NCSC publiceerden in 2023, samen met TNO en het Centrum Wiskunde & Informatica, het PQC-migratiehandboek. Daarbij hoort de handreiking “Maak je organisatie quantumveilig”. Die geven organisaties stappen om de eigen cryptografie te inventariseren, risico’s te beoordelen en een migratieplan op te stellen.

Een rijksbrede strategie als nieuwe stap

Het kabinet presenteerde op 5 oktober 2026 de Rijksbrede Quantumstrategie. Doel: Nederland in 2035 leidend maken in quantumtechnologie en weerbaar tegen de risico’s ervan. Negen ministeries werkten mee aan de strategie, onder wie Defensie, Buitenlandse Zaken, Financiën, Justitie en Veiligheid en Onderwijs. Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) en staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Sovereiniteit) presenteerden haar samen. Daarin kondigt het kabinet ook een nieuw Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) aan. Dat agentschap moet als eerste klant en opdrachtgever voor quantumtoepassingen van de overheid zelf gaan optreden.

Nederland investeert via het Nationaal Groeifonds in de periode 2021-2028 ongeveer 615 miljoen euro in quantumtechnologie, vooral via Quantum Delta NL, melden de Algemene Rekenkamer en de Rijksoverheid. De rekenkamer noemt dat bedrag in haar rapport over de voorbereiding van de rijksoverheid. De Rijksbrede Quantumstrategie bouwt daar verder op.

Volgende stap

Het QvC-Rijk-programma en het AIVD/NCSC-handboek geven rijksoverheidsorganisaties al kaders en een stappenplan om te beginnen. Toch was het grootste deel van de onderzochte organisaties daar begin 2026 nog niet aan begonnen, zag de rekenkamer. Het kabinet noemt 2035 als het jaar waarin Nederland weerbaar moet zijn tegen de risico’s van quantumtechnologie. De Rijksbrede Quantumstrategie en het nieuwe agentschap NADI zijn daarvoor de nieuwste instrumenten van de rijksoverheid.

Delftse CFD-quantumalgoritmes wijken na vier stappen al af op Tuna-9 en Tuna-17

Thijs Verbruggen — Thu, 05 Nov 2026 17:41:57 GMT

Na vier tijdstappen wijken de resultaten van Tuna-9 en Tuna-17 al af van een foutloze simulatie van dezelfde stromingstoestand, meldt QuTech. Na vijf tijdstappen is die afwijking groot op elke geteste quantumprocessor. Ook op de commerciële vergelijkingsmachine.

Wat er precies getest is

Volgens QuTech testte het Quantum CFD Lab van de TU Delft quantumalgoritmes voor stromingsleer (computational fluid dynamics, CFD). Dat gebeurde onder leiding van universitair hoofddocent Matthias Möller, samen met QuTech. De test draaide op de eigen quantumprocessoren Tuna-9 en Tuna-17, toegankelijk via het Quantum Inspire-platform. Ter vergelijking liep dezelfde test ook op een actuele commerciële quantumprocessor.

Als test zetten de onderzoekers een quantum lattice Boltzmann-simulatie op, meldt QuTech. Die simulatie gebruikt een eendimensionaal rekenrooster van acht cellen, waarbij de vloeistof in de meest linkse cel begint. Het systeem wordt over meerdere tijdstappen doorgerekend. De gecompileerde schakelingen bevatten meer dan duizend elementaire quantumpoorten (native gates).

Hoe snel de fout toeslaat

Na vier tijdstappen wijken zowel Tuna-9 als Tuna-17 al af van de ideale, foutloze uitkomst. Eén stap later is die afwijking groot op elke geteste processor, inclusief de commerciële vergelijkingsmachine.

Bij het onderzoek zijn naast het Quantum CFD Lab en QuTech ook onderzoekers van TNO, de TU Eindhoven en Europese hpc-centra (high-performance computing) betrokken.

Wat Möller ervan zegt

Volgens QuTech zegt Möller dat het nog een lange weg is voordat betekenisvolle CFD-simulaties op een quantumcomputer kunnen draaien. Volgens hem helpt het daarbij erg dat hij zijn eigen rekencode kosteloos kan testen op de on-premises quantumcomputers van QuTech.

QuTech zegt met platforms als Quantum Inspire en samenwerkingen tussen instellingen quantumcomputing wereldwijd toegankelijk te willen maken voor onderzoekers, zodat zij eigen algoritmes op echte quantumhardware kunnen uitproberen.

Welke Europese quantumcomputer komt er bij SURF, wanneer, en wie mag hem gebruiken?

Thijs Verbruggen — Thu, 05 Nov 2026 16:49:48 GMT

De nieuwe Europese quantumcomputer komt bij SURF op Amsterdam Science Park, naast de Nederlandse supercomputer Snellius, meldt de EuroHPC JU. De twee systemen worden aan elkaar gekoppeld tot één hybride infrastructuur. Zo kunnen onderzoekers en bedrijven klassieke en quantumberekeningen combineren.

Welke computer het is

Het systeem heet EuroSSQ-HPC en werkt met semiconductor spin-qubits, aldus de EuroHPC JU. Dat is een chiptechnologie die qubits maakt met vergelijkbare halfgeleiderprocessen als gewone computerchips. Bij de start moet de machine minimaal 16 fysieke qubits hebben. Ook moet hij een gemiddelde 2-qubit-poortbetrouwbaarheid van ten minste 99,0 procent halen. Daarbij komt een relaxatietijd (de tijd dat een qubit zijn toestand vasthoudt voor hij die verliest) van ten minste 100 microseconden.

Wie hem bouwt en beheert

SURF host en coördineert de computer, maar exploiteert hem samen met zes andere partners in het EuroSSQ-HPC-consortium, meldt de EuroHPC JU. Dat consortium telt partners uit drie landen: de Universiteit Antwerpen in België en GENCI in Frankrijk. De overige partners zitten in Nederland: het Netherlands eScience Center, de Universiteit Leiden, de TU Delft en het Nationaal instituut voor subatomaire fysica Nikhef. Quantum Delta NL werkt mee aan de voorbereiding.

Het budget loopt op tot 9,95 miljoen euro, meldt de EuroHPC JU. De helft daarvan komt van de EuroHPC JU via het Digital Europe Programme van de Europese Unie, de andere helft van het consortium zelf. In een eerdere aankondiging noemde de EuroHPC JU een EU-bijdrage van tot 10 miljoen euro, aangevuld door de deelnemende EuroHPC-lidstaten.

Wanneer hij er komt

De EuroHPC JU en SURF tekenden in december 2024 de hostingovereenkomst die de rollen, rechten en plichten van elke partij vastlegt. Op dezelfde dag tekende de EuroHPC JU een vergelijkbare overeenkomst met LuxProvide voor een tweede Europese quantumcomputer, in Luxemburg. Die wordt gekoppeld aan de supercomputer MeluXina en begint met 10 qubits, uitbreidbaar tot 80 qubits over vier quantumprocessors.

Na die hostingovereenkomst startte de EuroHPC JU de aanbesteding voor de bouw en levering van de computer zelf. Die werd gepubliceerd op 15 september 2025, met 24 oktober 2025 als sluitingsdatum voor inschrijvingen. Een precieze datum waarop de computer bij SURF operationeel moet zijn, heeft de EuroHPC JU nog niet genoemd.

Wie hem straks mag gebruiken

Zodra de computer bij SURF in gebruik is, kan een breed scala aan Europese eindgebruikers hem benaderen, meldt de EuroHPC JU. Dat gaat van de wetenschap tot de industrie en de publieke sector. Toegang verloopt via de EuroHPC Access Calls, de aanvraagprocedure waarmee onderzoekers en bedrijven uit elk EuroHPC-lidland rekentijd kunnen aanvragen op de Europese supercomputers en quantumsystemen.

De volgende stap ligt bij de leverancier die de aanbesteding wint, en bij de EuroHPC JU: die moet nog melden wanneer de machine bij SURF daadwerkelijk draait.

IonQ rondt overname van beveiliger Elisity af voor 1,15 miljard dollar

Ilse de Bruin — Thu, 05 Nov 2026 14:17:09 GMT

IonQ heeft, meldt het bedrijf zelf, de overname van het Amerikaanse zero-trust-beveiligingsbedrijf Elisity afgerond. De deal is volledig in gewone IonQ-aandelen betaald. Het gaat om 1,15 miljard dollar bij afronding, met tot 150 miljoen dollar extra als Elisity bepaalde omzetdoelen haalt. Die omzetdoelen moeten vóór januari 2028 gehaald worden. Elisity’s zero-trust-netwerktechnologie komt zo naast IonQ’s bestaande aanbod op het gebied van post-quantumcryptografie (PQC) en quantum key distribution (QKD): versleuteling en sleuteluitwisseling die bestand moeten zijn tegen toekomstige quantumcomputers.

Elisity blijft als dochteronderneming opereren, onder leiding van zijn eigen CEO James Winebrenner. Bestaande klanten en implementaties gaan daardoor ongewijzigd door. IonQ meldt dat Elisity voorafgaand aan de deal al meer dan honderd implementaties van zijn platform wereldwijd had lopen. Die liepen bij bedrijven en overheidsinstanties.

Tweede overname in korte tijd

De aankoop van Elisity is voor IonQ de tweede grote overname in korte tijd. Eerder nam het bedrijf al chipfabrikant SkyWater Technology over. Het bedrijf motiveert de stap met het risico van versleuteld verkeer dat nu al wordt opgeslagen, om het later, met krachtigere quantumcomputers, te ontcijferen. Dat risico heet ook wel “harvest now, decrypt later”.

Wat de bedrijven zelf zeggen

IonQ-topman Niccolo de Masi zegt dat het bedrijf met deze overname voor het eerst PQC, QKD en zero-trust-beveiliging samenbrengt in één platform. Dat moet klanten beschermen tegen zowel actuele als toekomstige dreigingen van quantumcomputers, aldus De Masi. Elisity zegt dat de aansluiting bij IonQ Winebrenners team meer middelen en schaal geeft. Daarmee kan zijn team klanten met dezelfde focus blijven bedienen als voorheen.

Elisity heeft tot januari 2028 de tijd om de omzetdoelen te halen. Die leveren de volledige earn-outvergoeding op: maximaal 150 miljoen dollar aan extra aandelen.

Wat is Quantum Delta NL en waar gaat het geld uit het Groeifonds naartoe?

Ilse de Bruin — Thu, 05 Nov 2026 12:58:45 GMT

Volgens Quantum Delta NL zelf is de organisatie de Nederlandse koepel die het nationale quantumecosysteem verbindt en financiert. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) kende het kabinet de organisatie in totaal maximaal 615 miljoen euro toe uit het Nationaal Groeifonds. Van de laatste tranche, Fase 3, stelde de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) op 18 december 2025 het daadwerkelijke bedrag vast op 123.791.976 euro, bestemd voor drie technische programma’s en vier ondersteunende actielijnen.

Wat Quantum Delta NL doet

De organisatie verbindt de vijf belangrijkste quantumhubs van Nederland: Delft, Amsterdam, Leiden, Eindhoven en Twente. Ze is opgebouwd rond drie katalysatorprogramma’s, quantumcomputing en -simulatie, nationaal quantuminternet en quantumwaarnemingstoepassingen, en vier actielijnen: onderzoek en innovatie, quantumecosysteem, menselijk kapitaal en maatschappelijke impact. QuTech in Delft is een van die hubs; hoe dat instituut zelf werkt staat in een eerder uitlegstuk op deze site.

Hoe het Groeifonds-geld over drie fasen verdeeld werd

Het kabinet richtte het totaalbedrag van 615 miljoen euro in 2021 in, op basis van een positief advies van de onafhankelijke Adviescommissie Nationaal Groeifonds. Het onderliggende voorstel diende toenmalig staatssecretaris Keijzer in december 2020 in. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) verdeelde het kabinet dat bedrag over drie fasen. 54 miljoen euro ging direct naar Fase 1, 228 miljoen euro voorwaardelijk naar Fase 2 en 333 miljoen euro werd gereserveerd voor Fase 3. Subsidie voor Fase 1 en Fase 2 ging op 22 december 2021 en 15 december 2022 naar Stichting Quantum Delta NL, voor de periode van 1 september 2021 tot en met 31 december 2028.

Volgens de Rijksoverheid besloot het kabinet op 12 juli 2024 het advies van de Nationaal Groeifonds Commissie van juni dat jaar te volgen. Daarmee kwamen de resterende, gereserveerde 272,8 miljoen euro voor Fase 3 vrij. Dat bedrag kwam op de begroting van het Ministerie van Economische Zaken voor 2025, parlementair geautoriseerd op 18 februari 2025. RVO zette het daadwerkelijke subsidiebedrag voor Fase 3 vervolgens op 18 december 2025 vast op 123.791.976 euro, uit te voeren door Stichting Quantum Delta NL tot en met 31 december 2032. RVO betaalt daarvan 90 procent, 111.412.778 euro, vooraf uit als voorschot in vaste termijnen tot en met oktober 2032; de rest volgt na afrekening.

Waar het Fase 3-geld naartoe gaat

Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is het subsidiebedrag van Fase 3 verdeeld over de drie katalysatorprogramma’s, de vier actielijnen en het Programmabureau:

Onderdeel	Bedrag
CAT-1 Quantum Computing & Simulation	33,36 miljoen euro.
CAT-2 National Quantum Network	19,85 miljoen euro.
CAT-3 Quantum Sensing Applications	13,32 miljoen euro.
Research and Innovation	2,65 miljoen euro.
Quantum Business Ecosystem	15,83 miljoen euro.
Human Capital	15,8 miljoen euro.
Societal Impact	8,0 miljoen euro.
Programmabureau	14,98 miljoen euro.

Een nieuwe strategie voor het House of Quantum

Quantum Delta NL kondigde op 20 maart 2025 aan dat de adviescommissie van het Nationaal Groeifonds een herziene programmering en herziene prestatie-indicatoren had goedgekeurd. Daarbij paste de organisatie het House of Quantum-initiatief aan: in plaats van een nieuw gebouw gaat het geld nu naar cleanroomfaciliteiten en gedeelde infrastructuur. Die infrastructuur komt bij NanoLabNL en de hubs in Delft, Leiden, Twente, Amsterdam en Eindhoven. De voormalige mkb- en Field Lab-oproepen zijn samengevoegd tot één financieringsstrategie.

De doelen voor banen, startups en investeringen

Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) gelden voor Fase 3 prestatie-indicatoren die de fondsbeheerders van het Nationaal Groeifonds met de minister van Economische Zaken afspraken. Het cumulatieve aantal quantumgerelateerde banen in Nederland moet groeien van 800 in 2025 naar 3.500 in 2028, en het aantal quantumtech-startups van 40 naar 100. De cumulatieve private investering in Nederlandse quantum-startups en -scale-ups moet in dezelfde periode groeien van 106 miljoen naar 732 miljoen euro. De subsidie van Fase 3 loopt tot en met 31 december 2032, met de laatste voorschottermijn in oktober van dat jaar.

IonQ geeft Connecticut toegang tot meer dan 150 uur quantumcloudtijd

Thijs Verbruggen — Thu, 05 Nov 2026 08:07:01 GMT

IonQ stelt meer dan 150 uur cloudruntime op zijn trapped-ion-quantumcomputers (machines die ionen als qubit gebruiken, vastgehouden en bestuurd met laserlicht) beschikbaar aan Connecticutse organisaties, meldt IonQ zelf. Dat gebeurt via een nieuwe samenwerking met QuantumCT, het statewide quantuminitiatief van de University of Connecticut en Yale University, meldt IonQ. Universiteiten, onderzoekslabs, start-ups en bedrijven in de staat krijgen daardoor cloudtoegang tot IonQ’s quantumcomputers. De toegang is bedoeld voor onderzoek naar quantumalgoritmes, optimalisatie en materiaalwetenschap, en voor de opleiding van personeel.

IonQ-directielid Scott Millard, Chief Business Officer van het bedrijf, zegt dat regionale quantumecosystemen floreren wanneer onderzoekers en innovators toegang hebben tot geavanceerde quantumcomputers. QuantumCT-interim-CEO Vivek Ramakrishnan noemt de uitbreiding een belangrijke stap. Die moet Connecticutse onderzoekers, start-ups en industriepartners helpen bewegen van verkenning naar praktische toepassing.

Volgens QuantumCT is de samenwerking met IonQ pas de eerste fase van een breder plan. Het doel is een “modality-diverse” rekenomgeving, waarin onderzoekers algoritmes kunnen uitvoeren en vergelijken op meerdere soorten quantumhardware. Daaronder vallen trapped-ion-, supraleidende en fotonische systemen, naast het bestaande supraleidende quantumonderzoek van Yale.

IonQ is een Amerikaans bedrijf dat quantumcomputers bouwt op trapped-ion-technologie. Het bedrijf staat genoteerd aan de New York Stock Exchange. Wanneer QuantumCT de volgende hardwaretypen toevoegt, hebben de partijen nog niet gezegd.

Wat doet QuTech in Delft en wat heeft het bereikt?

Thijs Verbruggen — Thu, 05 Nov 2026 03:28:20 GMT

QuTech in Delft werkt aan een werkende quantumcomputer en een inherent veilig quantuminternet, volgens TU Delft. Dat bouwt het instituut op de wetten van de kwantummechanica. Het onderzoeksinstituut is, aldus QuTech, een samenwerking van de TU Delft en TNO. Volgens QuTech telt het instituut begin november 2026 meer dan 300 medewerkers.

Oprichting en status

QuTech werd in 2015 opgericht. Dat volgde op een besluit dat al in oktober 2013 werd gepresenteerd, na eerder onderzoek van de Delftse groep van hoogleraar Leo Kouwenhoven. Op 1 juni 2015 ondertekenden TU Delft, TNO, NWO en de ministeries van Economische Zaken en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een convenant. Dat convenant steunt QuTech tot en met 2025. Een jaar eerder, op 13 november 2014, kende de Nederlandse overheid het quantumonderzoek de status “Nationaal Icoon” toe, melden QuTech en TU Delft. Dat gebeurde tijdens de Innovatie-estafette in de Ridderzaal in Den Haag, in aanwezigheid van koning Willem-Alexander. Die status gold het vernieuwende karakter van het onderzoek, het economische potentieel voor Nederland en de mogelijke bijdrage aan grote maatschappelijke uitdagingen.

Missie, divisies en locatie

Het onderzoek van QuTech is verdeeld over drie divisies: Quantum Computing, Quantum Internet en Qubit Research. Die zijn verspreid over twee faculteiten van de TU Delft. Het instituut zit aan de Lorentzweg 1 in Delft. Dat is, momenteel, in de vleugels B en E van het gebouw voor Technische Natuurwetenschappen. Een nieuw, eigen gebouw op de zuidkant van de TU Delft-campus is in ontwikkeling.

Het quantumnetwerk van 2021

De eerste grote doorbraak van QuTech is, volgens TU Delft, een quantumnetwerk met meerdere knooppunten. Het is gebaseerd op verstrengeling: het verschijnsel waarbij twee deeltjes zo verbonden raken dat een meting aan het ene deeltje direct iets zegt over het andere, ook op afstand. Onderzoekers bouwden drie quantumprocessors, Alice, Bob en Charlie, in hetzelfde gebouw. Het middelste knooppunt Bob heeft een eigen quantumgeheugen. Daardoor kan het verstrengeling met Alice en Charlie tegelijk onderhouden. De resultaten verschenen op 15 april 2021 in het tijdschrift Science. De volgende stap was het testen van de aanpak buiten het lab, op bestaand telecomglasvezel. Een eerste stadslink moest daarbij in 2022 gereed zijn.

De logische qubit van 2021

QuTech zette datzelfde jaar, aldus het instituut zelf, ook een stap in foutcorrectie. Dat is het proces waarmee fouten in een quantumberekening worden opgespoord en hersteld terwijl de berekening doorgaat. Het team bouwde een “logische qubit” (logical qubit). Dat is een rekeneenheid die is opgebouwd uit meerdere fysieke qubits, om fouten van de onderliggende hardware op te vangen. In dit geval ging het om zeven fysieke qubits, op basis van supergeleidende transmons. Daarop liet het team alle drie de basisbewerkingen zien: initialisatie, een poortbewerking en uitlezen. Fouten werden daarbij tegelijk opgespoord en gecorrigeerd. Het onderzoek verscheen in december 2021 in Nature Physics. Daarna richtte het team zich op opschaling naar 17 en later 49 fysieke qubits per logische qubit.

Partners en leiding

Volgens QuTech werkt het instituut binnen formele partnerschappen met TNO en NWO. Het heeft daarnaast samenwerkingsprogramma’s met de bedrijven Intel en Fujitsu op het gebied van quantumtechnologie. Sinds januari 2025 staat het instituut onder leiding van algemeen directeur Kees Eijkel. Hij rapporteert aan het college van bestuur van de TU Delft. Lieven Vandersypen is chief scientist. De volgende stap voor het instituut is het nieuwe gebouw op de zuidkant van de campus. Daarmee moet QuTech zijn onderzoeksgroepen onder één dak brengen.

Wat betekent kwantumfoutcorrectie 'onder de drempel', en wie heeft het aangetoond?

Thijs Verbruggen — Thu, 05 Nov 2026 02:59:32 GMT

Onder de drempel betekent: de kans dat een afzonderlijke kwantumbewerking misgaat, blijft klein genoeg om fouten weg te werken. Ze stapelen dan niet op. Dat is de kern van de kwantumdrempelstelling. Blijft de foutkans onder die kritieke grens, dan kan foutcorrectie de resterende fouten tot een willekeurig laag niveau terugbrengen. Voor de meest gebruikte aanpak, de “surface code”, ligt die drempel rond de 1 procent. Volgens Google Quantum AI zelf toonde het dat op 9 december 2024 voor het eerst experimenteel aan. Dat gebeurde met de supergeleidende chip Willow.

Hoe fysieke en logische qubits samenwerken

Een fysieke qubit is het werkelijke, foutgevoelige kwantumsysteem, bijvoorbeeld een supergeleidend circuit. Een logische qubit is een robuustere rekeneenheid. Die is opgebouwd uit meerdere fysieke qubits die volgens een foutcorrectiecode zoals de surface code met elkaar verstrengeld zijn. Het systeem meet daarbij regelmatig “stabilisatoren”. Die signaleren fouten zonder de onderliggende kwantuminformatie te verstoren. Zo spoort het systeem een afwijking op en herstelt die zonder de berekening te onderbreken. Onder de drempel werkt dat averechts voor fouten: meer fysieke qubits per logische qubit verlagen de foutkans, in plaats van die te verhogen.

Dertig jaar tussen theorie en bewijs

De drempelstelling werd medio jaren negentig bewezen, onafhankelijk van elkaar, door drie groepen natuurkundigen. Het waren Dorit Aharonov en Michael Ben-Or, het trio Emanuel Knill, Raymond Laflamme en Wojciech Zurek, en Alexei Kitaev. Zij bouwden voort op het werk van Peter Shor. Shor stelde in 1995 de eerste kwantumfoutcorrectiecode voor en kon in 1996, in het paper “Fault-tolerant quantum computation”, alleen een zwakkere versie van de stelling aantonen. Tot Google Quantum AI’s eigen meting met Willow lukte het sindsdien niet om dit in de praktijk te laten zien.

Bij die meting nam de foutkans van de logische qubit af in plaats van toe, naarmate de foutcorrectiecode groter werd. Het resultaat is gepubliceerd in Nature. Volgens Hartmut Neven, oprichter en hoofd van Google Quantum AI, is dit de eerste keer dat dit experimenteel is aangetoond. Dat is sinds het concept in 1995 werd voorgesteld.

De cijfers achter het resultaat

Volgens Google Quantum AI zelf testte het eigen team foutcorrectiecodes van toenemende omvang. Het ging om roostergroottes van 3x3 tot 5x5 tot 7x7 fysieke qubits, in het paper “afstand”-5 en “afstand”-7 genoemd. Volgens de eigen aankondiging halveerde de foutkans van de logische qubit telkens ongeveer bij elke stap. Het onderliggende paper geeft een foutonderdrukkingsfactor van 2,14 ± 0,02 bij het vergroten van de codeafstand met twee stappen. Voor de grootste, afstand-7 code was de foutkans 0,143 procent ± 0,003 procent per correctiecyclus.

Die logische qubit overleefde, volgens Google Quantum AI zelf, gemiddeld 2,4 ± 0,3 keer langer dan de best presterende fysieke qubit waaruit hij was opgebouwd. Daarmee kwam de logische qubit voor het eerst voorbij het zogeheten “breakeven”-punt. Foutcorrectie levert dan een netto verbetering op, in plaats van alleen overhead. Ter vergelijking meldt het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology dat de beste kwantumcomputers van vandaag gemiddeld bij ongeveer één op de duizend bewerkingen een fout maken. Dat geldt voor machines met honderden qubits.

Het Willow-resultaat betrof één logische qubit, geen systeem met meerdere tegelijk. Hoeveel logische qubits elk bedrijf nu laat werken en hoe een quantumcomputer in grote lijnen rekent, staan in eerdere uitlegstukken op deze site: hoeveel logische qubits heeft elk quantumbedrijf en hoe werkt een quantumcomputer. De peildatum van de cijfers in dit stuk is 9 december 2024, het moment van die aankondiging.

Banken bouwen crypto-agility op tegen de quantumdreiging voor versleuteling

Ilse de Bruin — Wed, 04 Nov 2026 12:15:17 GMT

De Amerikaanse president gaf in juni 2026 met presidentieel decreet 14412 opdracht aan federale instanties om over te stappen op post-quantumcryptografie, meldt het Witte Huis. De financiële sector ziet dat decreet als extra aansporing om de eigen overstap te versnellen. Het Amerikaanse ministerie van Financiën kondigde twee maanden later, in augustus 2026, een eigen Quantum-Readiness Task Force aan. Die taskforce moet de financiële sector voorbereiden op de overstap naar post-quantumcryptografie.

Wat crypto-agility betekent

Vakmedia noemen crypto-agility het vermogen van een organisatie om cryptografische algoritmen en protocollen aan te passen of te vervangen zodra dreigingen, regels of techniek veranderen. Dat moet kunnen zonder dat hardware of kritieke applicaties volledig herbouwd worden. Voor banken is dat vermogen essentieel bij de overstap naar post-quantumcryptografie, melden vakmedia.

Die overstap draait om de standaarden FIPS 203, 204 en 205, die het Amerikaanse standaardeninstituut NIST in 2024 vaststelde als antwoord op het risico dat toekomstige, krachtigere quantumcomputers de nu gangbare cryptografie kunnen doorbreken. Financiële instellingen gebruiken die standaarden als uitgangspunt voor hun eigen migratieplanning, melden vakmedia.

Waarom de haast

Een belangrijke drijfveer achter die haast is het risico van zogeheten harvest-now-decrypt-later-aanvallen. Daarbij onderscheppen aanvallers nu al versleutelde gegevens, om die later te ontsleutelen zodra een krachtige quantumcomputer beschikbaar is. Vakmedia noemen dat risico een belangrijke reden voor de haast rond post-quantumcryptografie in de financiële sector.

Citigroup hoort tot de grote banken die al actief werken aan die overstap, melden vakmedia. Het Citi Institute biedt interne richtlijnen voor quantum-readiness, en Citi deelde op de RSA-conferentie van 2026 voortgangsrapportages over lopende migratieprogramma’s, melden vakmedia.

Supergeleidend, ionen, neutrale atomen, fotonisch, spin-qubits: wat heeft elk type tot nu toe geleverd?

Ilse de Bruin — Wed, 04 Nov 2026 09:17:49 GMT

Volgens de betrokken bedrijven en instituten zelf scoort geen van de vijf gangbare qubittechnieken op elk punt het beste. Elke techniek levert een ander deelresultaat, en de types zijn niet op één getal te vergelijken. Ionenval-qubits halen de hoogste losse poortbetrouwbaarheden en de laagste verhouding tussen fysieke en logische qubits. Neutrale atomen en supergeleidende qubits toonden foutcorrectie onder de kritieke foutdrempel, met tientallen tot honderden qubits. Fotonische en spin-qubits laten vooral zien dat hun poortkwaliteit die drempel nadert of haalt, met als troef dat ze op bestaande chipfabrieken kunnen draaien.

Elke techniek bewaart een qubit, de rekeneenheid van een quantumcomputer, op een andere fysieke manier. Dat is stroom in een supergeleidend circuit, een gevangen ion, een los atoom vastgehouden met laserlicht, een lichtdeeltje in een glasvezelchip, of de spin van een elektron in silicium. Fouten blijven het grootste probleem bij alle vijf. Pas als genoeg fysieke qubits samen één foutbestendige “logische qubit” vormen, kan een systeem lang genoeg goed blijven rekenen.

Supergeleidend heeft één logische qubit, nog geen systeem

Volgens Google Quantum AI demonstreerde het bedrijf op 9 december 2024 met zijn supergeleidende Willow-chip voor het eerst in hardware een logische qubit onder de foutdrempel. De logische qubit bestond uit 101 van de 105 fysieke qubits op de chip, met code-afstand 7. De foutenkans kwam op 0,143 procent per cyclus, lager dan bij de beste losse fysieke qubit op diezelfde chip. Het bleef wel bij één logische qubit; een werkend systeem met meerdere tegelijk is er nog niet.

Ionenval haalt de hoogste betrouwbaarheid en de minste fysieke qubits per logische qubit

IonQ meldde op 21 oktober 2025 een nieuw wereldrecord voor ionenval-qubits: 99,99 procent twee-qubitpoortbetrouwbaarheid. Het bedrijf bereikte dat zonder de ionen eerst naar hun grondtoestand te koelen, dankzij een regeltechniek die het overnam van Oxford Ionics. Dat verbetert het eerdere record van 99,97 procent uit 2024. IonQ noemt het een stap richting systemen met minder fysieke qubits per foutgecorrigeerde qubit. Quantinuum draait sinds de commerciële lancering van zijn Helios-systeem op 5 november 2025 al op 48 foutgecorrigeerde logische qubits. Die zijn opgebouwd uit 98 fysieke ionenval-qubits, ruim 2 fysieke qubits per logische qubit. Losser geteld, op foutdetectie in plaats van foutcorrectie, komt Helios tot 94 logische qubits.

Neutrale atomen leveren de meeste logische qubits tegelijk

Volgens het onderzoeksteam van Harvard, QuEra, MIT en NIST beschreef het team in Nature, gepubliceerd op 10 november 2025, een neutrale-atomenprocessor met tot 96 logische qubits tegelijk actief. Die waren opgebouwd uit 448 atomen. Het systeem werkte onder de foutdrempel: meer qubits verlaagden er de foutenkans, in plaats van die te verhogen. Dat is het hoogste aantal logische qubits van alle vijf technieken tot nu toe, al komt het uit een labresultaat en niet uit een commercieel product. Pasqal meldde op zijn beurt op 14 april 2026 registers van 1.024 atomen zonder defecten. Dat is het dubbele van zijn vorige record. Een cryogene opstelling bij 4 kelvin verlengde de valtijd van de atomen veertig keer, tot ongeveer 5.000 seconden. Dat is vooral een stap richting schaal; logische qubits op dat aantal atomen zijn er nog niet.

Fotonische qubits komen uit gewone chipfabrieken

PsiQuantum presenteerde op 26 februari 2025 Omega, een chipset voor fotonische qubits. Het bedrijf laat die maken in standaard chipfabrieken bij GlobalFoundries, op 300mm-wafers. PsiQuantum meette betrouwbaarheden van 99,98 procent voor het klaarzetten en uitlezen van losse qubits en 99,72 procent voor de overdracht van een qubit tussen chips via glasvezel. Daar kwamen 99,50 procent fotoninterferentie en 99,22 procent voor een twee-qubitpoort bij. PsiQuantum streeft naar datacenters met miljoenen fysieke qubits. Het bouwt eerste grote locaties in Brisbane en Chicago.

Spin-qubits gaan van labdemonstratie naar chipfabriek

QuTech, van TU Delft en TNO, toonde op 28 september 2022 in Nature volledige besturing van zes silicium-spinqubits in één rij, destijds een record voor dit type qubit. Initialisatie, uitlezing en poorten werkten er tegelijk, met betrouwbaarheden boven 99,5 procent. Eerder haalden onderzoekers zonder kwaliteitsverlies niet meer dan drie spinqubits in silicium. Volgens UNSW Sydney (universiteit achter Diraq) en imec meldden Diraq en imec op 25 september 2025 in Nature een nieuw resultaat. Spinqubits, gemaakt met gewone chipfabrieksprocessen op 300mm-wafers, haalden betrouwbaarheden boven 99 procent voor een- en twee-qubitbewerkingen. Voor klaarzetten en uitlezen kwamen ze boven 99,9 procent: de drempel die nodig is voor foutcorrectie. De chips kwamen willekeurig uit de fabriek, niet uit een selectie van de beste labdemonstraties.

Vergelijking

Hardwaretype	Beste resultaat tot nu toe	Peildatum
Supergeleidend	1 foutgecorrigeerde logische qubit (101 van 105 fysieke qubits), foutenkans 0,143% per cyclus	9 december 2024.
Ionenval	99,99% twee-qubitpoortbetrouwbaarheid (IonQ); 48 foutgecorrigeerde logische qubits uit 98 fysieke qubits (Quantinuum Helios)	21 oktober 2025 / 5 november 2025.
Neutrale atomen	96 logische qubits uit 448 atomen (academisch, Nature); defectvrije registers van 1.024 atomen (Pasqal)	10 november 2025 / 14 april 2026.
Fotonisch	Chipset Omega in gewone chipfabriek, poortbetrouwbaarheden 99,22-99,98%	26 februari 2025.
Spin-qubits	Zes spinqubits in silicium >99,5% (QuTech); >99% poorten, >99,9% uitlezen op 300mm-wafers uit de fabriek (Diraq/imec)	28 september 2022 / 25 september 2025.

Geen van de vijf typen heeft nu een werkend, foutgecorrigeerd systeem met honderden of duizenden logische qubits. Welke techniek voorloopt, verschilt per maatstaf, zoals de tabel hierboven laat zien. Lees ook hoeveel logische qubits elk quantumbedrijf heeft en hoe een quantumcomputer precies werkt.

Extra meting voor elke bewerking halveert foutenpercentage van wisselvallige qubit

Thijs Verbruggen — Wed, 04 Nov 2026 08:11:59 GMT

Eén extra meting vlak voor elke serie quantumbewerkingen halveert, melden de onderzoekers, het foutenpercentage van een qubit ruimschoots. Dat melden onderzoekers van de Universiteit Regensburg en internationale partners. De meting legt vast op welke resonantiefrequentie de qubit op dat moment staat. Zo kunnen de besturingssignalen daar meteen op worden afgestemd. De resultaten staan in het tijdschrift Applied Physics Reviews, onder de titel Operating a bistable qubit.

Het probleem zit, volgens de onderzoekers, in het type qubit dat de groep gebruikte. Het gaat om een supergeleidende qubit die bistabiel is. De resonantiefrequentie blijft daardoor niet constant, maar wisselt discreet tussen twee waarden. Die wisseling komt door een naburig materiaaldefect, een zogeheten two-level system, vlak bij de qubit. Besturingssignalen die vooraf voor één vaste frequentie zijn ingesteld, raken daardoor regelmatig minder nauwkeurig. De onderzoekers lossen dat op met een 1-bit-feedbackprotocol. De extra meting wijst uit welke van de twee frequenties op dat moment actief is. Daarna wordt de besturing daar meteen op aangepast.

De methode kost dus één meting extra per bewerking. Daarmee vermijdt ze dat een bistabiele qubit als te onbetrouwbaar wordt afgeschreven. Voor chips met vaker zo’n materiaaldefect biedt het protocol een uitweg, en de qubit blijft dan toch binnen de bestaande specificaties werken.

Het effect op de cijfers is groot. Het foutenpercentage daalde, volgens de onderzoekers, van ongeveer 0,14 procent naar ongeveer 0,065 procent. Dat is ruim een halvering. Over een langere periode gemeten valt de verbetering nog groter uit. Vergeleken met de hoogste foutwaarde zonder de extra meting steeg de poortgetrouwheid toen met ongeveer 77 procent. Om de wisselende frequentie goed te kunnen bijhouden, schatten de onderzoekers een benodigde bandbreedte van ongeveer 136 kHz.

IQM wil Europese qubit-foundries en DARPA-achtige bestelcontracten vóór de EU Quantum Act

Ilse de Bruin — Wed, 04 Nov 2026 04:17:51 GMT

Het Fins-Duitse quantumbedrijf IQM publiceerde op 3 november 2026 een manifest, “Quantum Is Europe’s Second Chance”. Daarin pleit het voor toegewijde industriële qubit-foundries en verpakkingsfaciliteiten in de EU, tegen de jaren 2030. IQM vraagt ook om bestelcontracten op basis van mijlpalen. Dat moet naar het voorbeeld van het Amerikaanse DARPA-programma Quantum Benchmarking Initiative. Het bedrijf doet die oproep vlak voordat de Europese Commissie de EU Quantum Act voorstelt. Die wet moet onderzoek, industriële opschaling en bevoorradingszekerheid van quantumtechnologie regelen.

Meer dan foundries alleen

Naast foundries en bestelcontracten vraagt IQM in het manifest om een “Scale-up Europe Fund”. Dat fonds moet durfkapitaal leveren in de late fase, de stap van prototype naar productie. Het bedrijf wil ook snellere goedkeuring van staatssteun voor quantumprojecten: vier tot zes maanden, met Singapore als voorbeeld. Nu duurt die goedkeuring twaalf maanden of meer. Verder pleit IQM voor de status “first-of-a-kind” voor quantum-cleanrooms binnen de Chips Act 2.0. Die status moet cleanrooms sneller aan financiering helpen.

De cijfers achter de oproep

IQM onderbouwt de oproep met cijfers van onderzoeksinstituut ECIPE. Europese quantumbedrijven haalden tot en met 2024 ongeveer 12 procent van het wereldwijde durfkapitaal in de sector op. Amerikaanse bedrijven kregen 44 procent. Daar staat ruim 10 miljard dollar publiek geld tegenover, dat EU-overheden samen al in quantumtechnologie stopten. Dat bedrag bestaat uit het miljard euro van het EU Quantum Flagship plus bijdragen van lidstaten. Volgens IQM zit de kloof dus niet bij publieke investeringen, maar bij het private kapitaal. Dat kapitaal hebben bedrijven nodig om van laboratoriumopstelling naar fabriek te gaan.

Wat de EU Quantum Act moet worden

De Europese Commissie bevestigt op haar eigen website dat de Quantum Act in 2026 wordt verwacht. De wet moet een aanvulling worden op de Chips Act, het supercomputernetwerk EuroHPC en het satellietprogramma Iris². Een openbare consultatie, waarin belanghebbenden als IQM hun wensen konden indienen, liep tot 15 december 2025.

IQM zelf is een van de grotere Europese spelers in supraleidende quantumcomputers, met vestigingen in Finland en Duitsland. De volgende stap ligt bij de Europese Commissie. Pas bij haar wetsvoorstel voor de Quantum Act wordt duidelijk of de foundries en bestelcontracten van IQM daarin terugkomen.

Universal Quantum combineert besturing en koppeling op één foundry-chip, de iQPU

Thijs Verbruggen — Tue, 03 Nov 2026 20:17:51 GMT

Universal Quantum heeft de iQPU gelanceerd, een ionenval-processor met besturingselektronica rechtstreeks op de chip. De chip combineert dat met UQConnect, de eigen modulaire interconnecttechnologie van het bedrijf waarmee losse chips als één groter systeem samenwerken. Daarmee wil Universal Quantum de bedradingsknelpunten wegnemen die grootschalige ionenvalsystemen tot nu toe beperkten.

Het actieve rekenoppervlak van de chip is groter dan 400 vierkante millimeter. Universal Quantum laat de iQPU maken op een commerciële foundrylijn voor wafers van 200 millimeter, dezelfde productielijnen waarop gangbare halfgeleiderchips lopen. Via UQConnect wisselen meerdere iQPU-modules onderling quantuminformatie uit, zodat ze samen als één groter systeem functioneren. Een ionenval vangt losse geladen atomen (ionen) in een elektromagnetisch veld; die ionen dienen als qubits, de rekeneenheden van een quantumcomputer.

CEO Sebastian Weidt zegt dat de vraag niet langer is of quantumcomputing kan werken. De vraag is hoe je voldoende qubits bouwt om tot praktisch nuttige toepassingen te komen. VP Engineering Mike Newman stelt dat een schaalbare quantumcomputer niet gebouwd kan worden door simpelweg qubit na qubit complexiteit toe te voegen aan een bestaand ontwerp.

Contract met Duits ruimtevaartcentrum

Naast de chip zelf meldt Universal Quantum een contract met het Duitse ruimtevaartcentrum DLR. Het gaat om de levering van twee quantumcomputers, ter waarde van 67 miljoen euro, omgerekend zo’n 73 miljoen dollar. De systemen zijn bedoeld voor vraagstukken rond ruimtemissies. Het contract en de chiplancering volgen kort op een Serie A-investeringsronde van 100 miljoen dollar die het bedrijf eerder ophaalde.

Adviesbureau McKinsey raamt in zijn Quantum Technology Monitor dat quantumtechnologie tegen 2035 wereldwijd 60 tot 100 miljard dollar aan jaarlijkse omzet kan opleveren en tot 2,7 biljoen dollar aan economische waarde kan creëren.

Instanodes lanceert post-quantum accountbeveiliging voor Ethereum en Solana

Ilse de Bruin — Tue, 03 Nov 2026 16:17:40 GMT

Blockchaininfrastructuurbedrijf Instanodes heeft op 3 november 2026 post-quantum accountoplossingen aangekondigd voor Ethereum Virtual Machine (EVM)-compatibele netwerken en Solana, meldt het bedrijf zelf in een persbericht via PR Newswire. De stap is een reactie op toekomstige risico’s voor de nu gangbare cryptografie.

Voor EVM-compatibele netwerken integreert Instanodes de oplossing met ERC-4337, de smart-accountarchitectuur van Ethereum waarmee een account zijn eigen regels voor handtekeningen kan instellen, meldt Instanodes. Conventionele elliptische-curvehandtekeningen op accountniveau worden daarbij vervangen door hash-gebaseerde digitale handtekeningen, een handtekeningtype dat steunt op cryptografische hashfuncties in plaats van op elliptische curven.

Bij Solana kiest Instanodes een andere aanpak, meldt het bedrijf. Het gaat om verificatie op programmaniveau, als optionele extra beveiligingslaag op accountniveau, zonder de bestaande Ed25519-handtekeningen van het netwerk zelf te vervangen.

Als aanleiding voor de lancering verwijst Instanodes naar onderzoek van Google Quantum AI uit maart 2026 en van IonQ uit september 2026, meldt het bedrijf. Dat onderzoek gaat over hoe toekomstige foutgetolerante kwantumcomputers de nu gangbare cryptografische methoden zouden kunnen bedreigen.

Naast de accountoplossingen biedt Instanodes klanten ook quantum-readiness-assessments aan en cryptografisch maatwerk voor hash-gebaseerde handtekeningsystemen, meldt het bedrijf. Die dienstverlening richt het vooral op exchanges, custodians en blockchainprotocollen.

Instanodes is zelf een aanbieder van blockchaininfrastructuur, meldt het bedrijf zelf. Het levert RPC-endpoints voor meer dan 50 blockchainnetwerken, naast dedicated nodes, validators en rollup-infrastructuur.

Welke deadlines voor post-kwantumcryptografie gelden in de VS, de EU en Nederland?

Ilse de Bruin — Tue, 03 Nov 2026 15:18:23 GMT

Voor de gevoeligste systemen in de Verenigde Staten, de Europese Unie en Nederland geldt vandaag een vergelijkbare kern. De eerste, grootste groep systemen moet over op post-kwantumcryptografie, de nieuwe versleuteling die bestand moet zijn tegen een kwantumcomputer. Volgens NIST moeten de meest gevoelige Amerikaanse federale systemen voor 31 december 2030 over op post-kwantumsleuteluitwisseling en voor 31 december 2031 op post-kwantumdigitale handtekeningen. Volgens de Europese Commissie moeten hoogrisicotoepassingen in de hele Unie voor eind 2030 zijn gemigreerd en de rest voor eind 2035. Via de Rijksbrede Quantumstrategie geldt voor Nederland dezelfde volgorde: hoogrisicosystemen van de rijksoverheid voor eind 2030, middelrisicosystemen voor eind 2035. Dat staat in het eindrapport van NIST, de routekaart van de Europese Commissie en de Rijksbrede Quantumstrategie van het Nederlandse kabinet.

Verenigde Staten: NIST zet de klok

Het Amerikaanse standaardisatie-instituut NIST publiceerde op 27 oktober 2026 zijn definitieve rapport over de overstap naar post-kwantumcryptografie. Na 2030 worden kwetsbare algoritmen als RSA en elliptic curve afgeraden voor nieuwe toepassingen, ongeacht de sleutelgrootte. Na 2035 zijn ze onder NIST-standaarden helemaal niet meer toegestaan. Voor de eigen federale systemen hanteert NIST een nog strakker schema. De gevoeligste “high value assets” moeten voor 31 december 2030 over op post-kwantumsleuteluitwisseling en voor 31 december 2031 op post-kwantumdigitale handtekeningen. Dat tempo sluit aan op het eerdere beleidsdocument NSM-10, dat 2035 als algemeen einddoel voor de federale migratie vastlegde.

Europese Unie: drie mijlpalen vanaf 2026

Via de EU PQC Workstream kwam op 23 juni 2025 een gecoördineerde routekaart van de Europese Commissie, met drie mijlpalen voor de hele Unie. Uiterlijk 31 december 2026 moet elke lidstaat een nationale overgangsstrategie klaar hebben. Uiterlijk 31 december 2030 moeten hoogrisicotoepassingen zijn gemigreerd, en uiterlijk 31 december 2035 de rest, waarna kwetsbare sleutelmechanismen niet langer zelfstandig mogen worden gebruikt.

Nederland volgt de EU-lijn

Het Nederlandse kabinet stuurde op 5 oktober 2026 de Rijksbrede Quantumstrategie “Weerbaar in 2035” naar de Tweede Kamer, namens negen ministeries. Minister Heleen Herbert (Economische Zaken en Klimaat) en staatssecretaris Willemijn Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) ondertekenden de strategie. Volgens meerdere techmedia die de strategie bespraken, moeten hoogrisicosystemen van de rijksoverheid voor eind 2030 volledig zijn overgestapt op post-kwantumcryptografie, en middelrisicosystemen voor eind 2035. Dat spoort met de EU-routekaart die Nederland als lidstaat volgt.

Alle deadlines naast elkaar

Land/instantie	Eerste mijlpaal	Einddoel
VS (NIST)	Federale sleuteluitwisseling voor 31 december 2030, handtekeningen voor 31 december 2031, volgens NIST.	Kwetsbare algoritmen na 2035 verboden onder NIST-standaarden.
EU	Nationale overgangsstrategie klaar voor eind 2026, hoogrisicotoepassingen gemigreerd voor eind 2030, volgens de Europese Commissie.	Rest van de systemen gemigreerd voor eind 2035, volgens de Europese Commissie.
Nederland	Hoogrisicosystemen van de rijksoverheid over voor eind 2030, volgens de Rijksbrede Quantumstrategie.	Middelrisicosystemen over voor eind 2035, volgens de Rijksbrede Quantumstrategie.

Waarom nu al beginnen

De Algemene Rekenkamer meldde op 4 februari 2026 dat de AIVD er rekening mee houdt dat “Q-day” - de dag waarop een kwantumcomputer gangbare versleuteling kan kraken - al in 2030 kan vallen. Op dat moment was 71 procent van de onderzochte rijksoverheidsorganisaties nog niet begonnen met de voorbereiding op die overstap. Volgens AIVD, TNO en CWI (het Centrum Wiskunde & Informatica) kan de overstap van een organisatie zelf al gauw tien jaar of langer duren. Dat is voor hen de belangrijkste reden om niet te wachten tot 2030 of 2035 dichterbij komt. Voor de rijksoverheid is de eerstvolgende harde datum 31 december 2026, de EU-deadline voor een nationale overgangsstrategie.

Duitse start-up Quint haalt 9,1 miljoen euro op voor quantumchips zonder losse foutcorrectie

Thijs Verbruggen — Tue, 03 Nov 2026 12:18:31 GMT

Het Duitse bedrijf Quint Computing heeft 9,1 miljoen euro opgehaald in zijn eerste financieringsronde, de grootste seedronde ooit voor een Duits quantumcomputerbedrijf, meldt de Friedrich-Alexander-Universiteit Erlangen-Neurenberg (FAU) op haar eigen site. Vsquared Ventures trad op als leidende investeerder; Quantonation, Nucleus Capital, Faber Ventures en Vanagon Ventures deden ook mee.

Quint is in 2025 opgericht door de FAU-natuurkundigen Michael Hartmann en Christopher Eichler, samen met techneconoom Jona Stinner. Hartmann werkte eerder als onderzoeker bij het quantumteam van Google. Het bedrijf is een spin-off van de FAU: de universiteit in Erlangen waar de oprichters hun onderzoek deden.

Fouten onderdrukt in de chip zelf

Quint ontwikkelt supergeleidende quantumchips met een nieuwe hardwarearchitectuur, waarin de qubits reken- en stuurfunctie in zich verenigen, meldt de FAU. Daardoor zijn duizenden correctieslagen overbodig: fouten worden al in de chipelementen zelf onderdrukt, in plaats van achteraf gecorrigeerd met quantumfoutcorrectie. Quantumnatuurkundige en investeerder Ion Hauer noemt foutcorrectie de grootste kostenpost in quantumcomputing.

Naast de kapitaalronde kreeg Quint ook een Pathfinder-subsidie van 2,2 miljoen euro van de European Innovation Council (EIC), de innovatietak van de Europese Commissie.

Wanneer kan een kwantumcomputer gangbare encryptie breken, en wie schat wat?

Ilse de Bruin — Tue, 03 Nov 2026 09:28:21 GMT

Een vaste datum voor “Q-day” noemt geen enkele instantie. Dat is het moment waarop een kwantumcomputer gangbare encryptie kan breken. Het Amerikaanse standaardisatie-instituut NIST stelt in zijn eindrapport IR 8547 van 27 oktober 2026 wel een tijdpad voor het afbouwen van de huidige kwetsbare sleutels. Na 2030 worden algoritmen als RSA en elliptic curve afgeraden voor nieuwe toepassingen. Na 2035 zijn ze helemaal verboden onder NIST-standaarden.

Wie welke deadline stelt

NIST legt voor de eigen, meest gevoelige federale systemen een hoger tempo op dan voor de rest van de economie. Volgens NIST moeten Amerikaanse “high value assets” en “high impact”-systemen voor 31 december 2030 over op post-kwantumsleuteluitwisseling. Voor 31 december 2031 moeten ze over op post-kwantumdigitale handtekeningen.

In Europa loopt de klok net iets anders. Volgens de Europese Commissie, die op 23 juni 2025 via de NIS Cooperation Group een gecoördineerde routekaart publiceerde, geldt dat voor de hele Unie. Lidstaten moeten uiterlijk eind 2026 begonnen zijn met de overstap naar post-kwantumcryptografie. Kritieke infrastructuur moet die overstap uiterlijk eind 2030 hebben afgerond.

Instantie	Jaartal voor Q-day zelf	Eigen deadline
NIST (VS)	Nee, alleen een afbouwpad, volgens NIST.	Federale sleuteluitwisseling 2030, handtekeningen 2031, volgens NIST.
Europese Commissie	Nee.	Lidstaten starten eind 2026, kritieke infrastructuur klaar eind 2030, volgens de Europese Commissie.
AIVD, TNO, CWI (NL)	Vijf tot vijftien jaar, volgens AIVD, TNO en CWI.	Geen, wel migratieadvies, volgens AIVD, TNO en CWI.
BSI (Duitsland)	Nee, expliciet geen jaartal, volgens de Duitse BSI.	Geen, wel oproep nu te beginnen.

Waarom niemand een hard jaartal durft te noemen

Volgens AIVD, TNO en het Centrum Wiskunde & Informatica kan Q-day over vijf tot vijftien jaar verschijnen. Dat schrijven ze in hun gezamenlijke migratiehandboek, en die datum blijft volgens hen onzeker. Ze benadrukken dat het risico nu al begint. Versleuteld verkeer dat vandaag wordt onderschept, kan na Q-day alsnog worden ontcijferd.

De Duitse federale cyberbeveiligingsdienst BSI gaat nog een stap verder. De dienst weigert zelf een jaartal te noemen. Volgens de BSI is de vraag óf en wanneer Q-day precies komt niet langer doorslaggevend. Samen met Europese partners riep de BSI in november 2024 bedrijven, vitale sectoren en overheden op om nu al te beginnen met de overstap.

Die haast heeft een praktische reden. AIVD, TNO en CWI schatten dat de overstap van een organisatie naar post-kwantumcryptografie zelf al gauw tien jaar of langer kan duren. Die migratie kan daardoor gedeeltelijk samenvallen met de geschatte komst van Q-day, of pas daarna eindigen. Dat is volgens het handboek precies de reden om nu te beginnen, in plaats van te wachten tot de dreiging concreet wordt.

Wat dit voor Nederland en Europa betekent

De NIST-deadlines gelden rechtstreeks alleen voor Amerikaanse federale systemen. NIST-standaarden werken wel vaak door in software en apparatuur die ook in Nederland wordt gebruikt. De EU-routekaart raakt Nederlandse organisaties directer. Kritieke infrastructuur in de hele Unie moet de overstap naar post-kwantumcryptografie uiterlijk eind 2030 hebben afgerond. Voor organisaties die nog niet zijn begonnen, loopt de teller dus al. Kritieke Europese infrastructuur en Amerikaanse federale sleuteluitwisseling moeten in 2030 over zijn. Amerikaanse federale handtekeningen volgen in 2031. Het volledige verbod op de huidige encryptie onder NIST-standaarden geldt vanaf 2035.

Alice & Bob: bit-flip-fout cat-qubit uren onderdrukt, tot 252 minuten op chip Helium 2

Thijs Verbruggen — Tue, 03 Nov 2026 08:13:27 GMT

Alice & Bob meldt dat de bit-flip-fout van zijn cat-qubits uren onderdrukt kan blijven. Dat zegt het Franse kwantumbedrijf na een eigen experiment. Een cat-qubit is een type kwantumbit dat van zichzelf is ontworpen om bit-flip-fouten te onderdrukken. Zo’n fout is een van de rekenfouten die kwantumfoutcorrectie moet wegwerken voor een werkende kwantumcomputer. Het bedrijf testte het resultaat zowel op een losse cat-qubit als op zijn 12-qubit chip Helium 2. Het noemt dat een experimentele bevestiging van zijn eigen model voor foutbestendig rekenen.

Op de losse cat-qubit volgden de onderzoekers 61 uur ononderbroken de bit-flips, meldt Alice & Bob. Ze telden in die periode 41 bit-flips. De gemiddelde levensduur per bit-flip kwam uit op 44 minuten, met een spreiding van 33 tot 60 minuten.

Op de 12-qubit chip Helium 2 liepen de gemeten levensduren van de afzonderlijke qubits uiteen, meldt Alice & Bob: ongeveer 189 tot 252 minuten, langer dan op de losse qubit. Het team voerde op die chip ook een zogeheten Z-poortbewerking uit. Die haalde een betrouwbaarheid van 94,2 procent in 26,5 nanoseconde.

Doel voor 2030 al gehaald

Beide metingen liggen al boven het doel dat Alice & Bob had gesteld voor “Graphene”. Dat is de chip die het bedrijf voor 2030 op de planning heeft staan, met als doel een bit-flip-levensduur van 13 minuten. Dat doel ligt dus al binnen bereik, nog voordat Graphene zelf is opgeleverd.

De cijfers zijn ook relevant voor Alice & Bobs eigen schatting van het aantal cat-qubits dat nodig is om met het algoritme van Shor een RSA-2048-sleutel te breken. Die schatting staat in een eigen preprint. De hoofdschatting daarin, 22.593 qubits, gaat uit van een bit-flip-levensduur van zo goed als honderd jaar. Een minder strenge variant staat een levensduur van ongeveer een uur toe en komt uit op ongeveer 45.000 qubits. De nu gemeten levensduren van 44 tot 252 minuten liggen boven die drempel van een uur.

Alice & Bob heeft Graphene, de volgende chip in zijn roadmap, voor 2030 op de planning staan.

Hoe werkt een quantumcomputer, en wat kan hij nu al wel en nog niet?

Ilse de Bruin — Tue, 03 Nov 2026 04:13:02 GMT

Een quantumcomputer rekent met qubits. Die houden niet alleen 0 of 1 vast zoals een gewone bit, maar dankzij superpositie ook een mengtoestand van beide, meldt het Amerikaanse National Institute of Standards and Technology (NIST). Dat principe werkt al in het lab. Maar de huidige qubits maken, stand begin november 2026, nog te veel fouten voor nuttige, grootschalige berekeningen. En een machine die gangbare encryptie breekt, ligt nog ver weg.

Hoe een qubit rekent

Elke extra qubit verdubbelt het aantal combinaties dat zo tegelijk wordt vastgehouden, legt NIST uit. Twee qubits houden er vier vast, vier qubits al zestien. Qubits kunnen daarnaast “verstrengeld” raken: de eigenschappen van twee of meer qubits raken dan onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een meting aan de ene qubit legt dan meteen iets vast over de andere, ook op afstand. Een quantumcomputer combineert superpositie en verstrengeling om bewerkingen op al die combinaties tegelijk uit te voeren. Een gewone chip loopt ze juist één voor één af.

Waarom foutcorrectie de kern van het probleem is

Het grootste obstakel is storingsgevoeligheid. De qubits van de huidige generatie maken gemiddeld ongeveer eens op elke duizend bewerkingen een fout, meldt NIST. Een gewone computerchip maakt ongeveer eens op elke triljoen (10^18) bewerkingen een fout. Die hoge foutenkans is volgens NIST de belangrijkste reden waarom quantumcomputers nog geen gewone computers vervangen.

Fysieke qubits zijn zelf te storingsgevoelig om op te rekenen. Daarom verdeelt quantumfoutcorrectie de informatie van één “logische” qubit over meerdere fysieke qubits, legt QuTech uit. Een toekomstige, fouttolerante quantumcomputer zou rekenen met logische in plaats van fysieke qubits. Herhaalde controlemetingen sporen fouten dan op en corrigeren ze, zonder de onderliggende quantuminformatie te verstoren. Volgens QuTech en TU Delft bouwden hun onderzoekers, onder leiding van onder meer Barbara Terhal, zo’n logische qubit al in 2021 op uit zeven fysieke qubits (supergeleidende transmons). Ze lieten zien dat ze daarop initialisatie, een poortbewerking en uitlezen konden uitvoeren, terwijl fouten tegelijk werden opgespoord en gecorrigeerd. Het onderzoek verscheen in december 2021 in Nature Physics. Het team mikte daarna op opschaling naar 17 en later 49 fysieke qubits per logische qubit. (Zie ook ons overzicht van logische qubits per bedrijf voor de stand van zaken daarna.)

Wat een quantumcomputer al kan, en wat nog niet

Quantumcomputers hebben al de energieniveaus van kleine moleculen berekend, meldt NIST. Ze simuleerden ook al de magnetische eigenschappen van groepjes op elkaar inwerkende atomen. Die vroege demonstraties zijn volgens de onderzoekers nog niet “werkelijk nuttig”. Ze leveren nog geen resultaten die een gewone computer niet ook, en vaak sneller, kan berekenen.

Een quantumcomputer die gangbare encryptie kan breken heeft vermoedelijk miljoenen qubits nodig, die foutloos en voor onbepaalde tijd kunnen blijven rekenen, schrijft NIST. Die schaal ligt vermoedelijk nog veel verder weg dan de huidige machines. Die werken nu met enkele honderden tot enkele duizenden storingsgevoelige qubits. Nuttige toepassingen van quantumcomputers liggen volgens NIST nog jaren, mogelijk decennia, in de toekomst.

De eerstvolgende mijlpaal

IBM mikt op een machine met 200 foutgecorrigeerde logische qubits in 2029. Dat aantal moet oplopen tot 2.000 logische qubits in 2033. Al eind 2026 wil het bedrijf “quantum advantage” bereiken: taken waarbij een quantumcomputer aantoonbaar nuttiger is dan een gewone computer. Het zijn doelen uit het eigen stappenplan van IBM, nog geen geleverde resultaten. Of IBM die eerste doelstelling voor eind 2026 haalt, is het eerste ijkpunt om te volgen.

Los molecuul houdt quantumtoestand tien keer langer vast en wisselt data uit met licht

Ilse de Bruin — Tue, 03 Nov 2026 00:27:31 GMT

De Duitse start-up NVision Quantum Technologies demonstreerde, met academische partners, dat een los molecuul als quantumbit (qubit) kan dienen, meldt het bedrijf zelf. Zo’n molecuulqubit kan informatie uitwisselen met licht. Het onderzoek verscheen op 28 oktober 2026 in het tijdschrift Nature, onder de titel A single-molecule spin-photon interface.

Het gebruikte molecuul is een zogeheten carbeen, met twee ongepaarde elektronen in een triplet-grondtoestand. Dat molecuul zit ingebed in een kristal dat qua structuur erop is afgestemd. Die combinatie laat onderzoekers de quantumtoestand van één enkel molecuul aansturen en uitlezen, met microgolfpulsen en laserlicht.

De cijfers achter de claim

De spin van het molecuul bleef behouden gedurende een periode die meer dan tien keer langer duurde dan eerdere resultaten met moleculen. Die periode kwam neer op ongeveer 2,2 milliseconden. Ook de frequentie van het licht dat het molecuul uitzendt bleef opvallend stabiel. Een uur lang schommelde die frequentie met slechts een paar megahertz. Het experiment liep in een kristal, gekoeld tot ongeveer 4,5 kelvin, zo’n 269 graden onder nul.

Wat het oplevert

Onderzoekers noemen dit type molecuul een kandidaat-bouwsteen voor toekomstige quantumnetwerken. Het kan informatie die in het molecuul is opgeslagen koppelen aan fotonen, die die informatie over afstand kunnen vervoeren. Als volgende stap denken de onderzoekers aan het verwerken van zulke moleculen in dunne films. Zulke films laten zich combineren met bestaande fotonische chips.

Keulse natuurkundigen meten Andreev-toestanden die kloppen met model voor topologische qubits

Thijs Verbruggen — Mon, 02 Nov 2026 20:41:09 GMT

Natuurkundigen van het Topological Matter Laboratory aan de universiteit van Keulen hebben overgangen tussen een topologische isolator en een supraleider gebouwd, melden de onderzoekers zelf. Daarin maten ze Andreev-toestanden, gebonden elektronentoestanden op het grensvlak tussen zo’n supraleider en een ander materiaal. De toestanden gedragen zich zoals een theoretisch model voorspelt. Het onderzoek verscheen op 2 november 2026 in Science Advances. Het wordt gezien als een stap richting materialen voor topologische kwantumcomputers, een aanpak waarbij qubits van nature beter tegen rekenfouten beschermd zouden zijn dan de huidige generatie kwantumchips.

De Andreev-toestanden traden, melden de onderzoekers zelf, op bij een reeks ladingsdichtheden in het materiaal. Zodra een magneetveld werd aangelegd, hoopten ze zich op in specifieke gebieden. Dat patroon komt overeen met een model dat de natuurkundigen Liang Fu en Charles Kane in 2008 opstelden, over hoe topologische isolatoren en supraleiders kunnen samenwerken. De theoretische onderbouwing voor het experiment kwam van natuurkundige Fabian Hassler van de RWTH Aachen, die met het Keulse team samenwerkte.

De onderzoekers zelf melden dat ze de spanning op een stuurelektrode, de back-gate, varieerden tussen -20 en +20 volt. Daarmee testten ze of het effect op het materiaal zelf berust en niet op een toevallige eigenschap van hun opstelling. Zo construeerden ze een breed bereik van ladingsdichtheden. Het gemeten sluiten van de energiekloof bij een faseverschil van π bleef over dat volledige bereik aanwezig. De onderzoekers zien dat als steun voor de verklaring dat het effect voortkomt uit het topologische oppervlak van het materiaal, en niet uit storingen van het apparaat.

Wat de meting nog niet aantoont

De doorslaggevende aanwijzing voor een topologische faseovergang is volgens de onderzoekers zelf in deze meting nog niet aangetoond. Bij zo’n overgang sluit een energiekloof in het materiaal eerst en opent die daarna weer. Volgens het onderzoeksteam is daarvoor een vervolgexperiment nodig met een hogere energie- en tijdsresolutie. Pas dan kan de bevinding gelden als bevestiging van materialen voor topologische kwantumcomputers.

Volgens de onderzoekers zelf willen ze vervolgexperimenten doen met die hogere resolutie. Ook willen ze charge sensing gebruiken, een techniek die de pariteitsverandering van de toestand direct kan meten. Het uiteindelijke bewijs voor bruikbare topologische kwantumcomputing-materialen is het aantonen van non-abelse vlechtstatistiek (braiding) van Majorana-achtige toestanden. Dat vereist na deze meting nog verder onderzoek. De volgende stap ligt dus bij dat vervolgexperiment met hogere resolutie, niet bij een nieuwe meting op dezelfde chip.

HKMA en HKUST lanceren toolkit om banken kwantumveilig te maken

Ilse de Bruin — Mon, 02 Nov 2026 16:40:01 GMT

De Hong Kong Monetary Authority (HKMA) en de Hong Kong University of Science and Technology (HKUST) hebben op 2 november 2026 een gezamenlijke Post-Quantum Cryptography (PQC) Toolkit gelanceerd, meldt de HKMA. Banken moeten de toolkit gebruiken om hun overstap naar kwantumveilige cryptografie te plannen en uit te voeren: versleuteling die bestand is tegen toekomstige kwantumcomputers. Partijen uit de banksector steunden de lancering.

Volgens de HKMA is de aanleiding het risico dat toekomstige, krachtigere kwantumcomputers de cryptografie kunnen doorbreken die banken nu gebruiken. Die cryptografie beveiligt vandaag transacties en klantgegevens. Daarmee wordt de overstap naar post-kwantumcryptografie urgent voor de sector.

De Quantum Preparedness Index (QPI), een meting van de kwantumgereedheid van de banksector, laat volgens de HKMA zien hoe groot de achterstand is. Die index scoorde in juli 2026 een 2,3 op een schaal van 10. Met de toolkit willen HKUST en HKMA die score tegen 2030 naar een 10 brengen.

Volgens de HKMA is de toolkit het resultaat van samenwerking tussen HKUST en de HKMA. HKUST bracht academische expertise in cyberbeveiliging, cryptografie en financiën in; de HKMA leverde het toezichtsperspectief als centrale bank en banktoezichthouder van Hongkong. Diverse partijen uit de industrie gaven er hun praktische inzichten aan mee.

Concreet helpt de toolkit banken hun cryptografische bezittingen in kaart te brengen en afhankelijkheden tussen systemen te identificeren, meldt de HKMA. Ook helpt hij migratieprioriteiten te stellen, verantwoordelijkheden binnen de organisatie vast te leggen en de samenwerking met leveranciers te versterken. Banken kunnen er bovendien een tijdlijn voor de overstap mee opstellen.

Arthur Yuen, Deputy Chief Executive van de HKMA, zegt dat de toolkit een gemeenschappelijke basis biedt. Banken kunnen die basis aanpassen aan hun eigen situatie, wat de overstap naar kwantumveilige cryptografie volgens hem gemakkelijker maakt.

Volgens de HKMA kondigen HKUST en HKMA aan de toolkit periodiek te actualiseren. Zo houden ze rekening met nieuwe technologische ontwikkelingen en internationale standaarden voor post-kwantumcryptografie.

Maldacena schat hoeveel bijna-foutloze qubits een holografisch universum simuleren

Thijs Verbruggen — Mon, 02 Nov 2026 16:28:42 GMT

Volgens Maldacena’s qubit-schatting op arXiv zijn voor zijn quantumsimulatie geen ruizige qubits genoeg. Het gaat om qubits die vrijwel foutloos zijn, dicht bij het niveau van foutgecorrigeerde logische qubits. Dat aantal is nodig om een holografisch universum te simuleren, een rekenmodel waarmee natuurkundigen quantumzwaartekracht willen bestuderen. De theoretisch natuurkundige werkt bij het Institute for Advanced Study in Princeton.

De schatting steunt op het holografische principe, het idee dat Maldacena bijna drie decennia eerder zelf op papier zette. Volgens Maldacena’s oorspronkelijke publicatie beschrijft dat principe alles wat in een gebied van de ruimte gebeurt, inclusief zwaartekracht, met informatie op de rand van dat gebied. Zijn werk legt daarmee een verband tussen zwaartekracht en quantuminformatie. Dat verband is precies wat een quantumcomputer met genoeg stabiele qubits zou kunnen naspelen. In plaats van een zwart gat of een stuk kromme ruimtetijd direct te berekenen, simuleert de computer het quantumsysteem op de rand, met dezelfde uitkomst.

Het probleem is dat de qubits van vandaag daar niet voor volstaan. Bestaande quantumchips zijn ruizig: fouten in individuele qubits stapelen zich op zodra een berekening langer of complexer wordt. Dat zou de uitkomst van een simulatie van deze omvang onbruikbaar maken. Maldacena’s schatting vraagt daarom vooral om een kwaliteitssprong, niet simpelweg om meer qubits. Het gaat om foutniveaus die in de buurt komen van foutgecorrigeerde logische qubits, rekeneenheden die hun eigen fouten kunnen detecteren en herstellen.

Welke hardware daar dichterbij komt

Volgens Microsoft over eigen Majorana-onderzoek is de topologische route die het bedrijf volgt een van de aanpakken die dichter bij die stabiliteit zou kunnen komen. Onderzoeker Lauri Sainiemi van Microsofts quantumlab in Kopenhagen werkt aan qubits op basis van Majorana-deeltjes. Dat deeltjestype is van nature minder gevoelig voor de kleine verstoringen die gewone qubits laten decoheren. Microsoft demonstreerde in 2022 de onderliggende natuurkunde die nodig is om zulke topologische qubits op schaal te bouwen. Dat is nog geen werkende quantumcomputer op topologische basis, maar wel een stap in de richting die Maldacena’s schatting vereist.

Zolang die stabiliteit niet is bereikt, blijft het simuleren van een holografisch universum theoretisch werk op papier. Het is een rekenmodel waarmee natuurkundigen quantumzwaartekracht kunnen toetsen, nog geen experiment dat op bestaande chips draait. De volgende stap ligt dan ook bij qubits die de foutdrempel van Maldacena’s schatting daadwerkelijk halen, niet bij een hoger aantal.

Hoeveel logische qubits heeft elk quantumbedrijf, en hoe telt het bedrijf ze?

Thijs Verbruggen — Mon, 02 Nov 2026 16:19:21 GMT

Het verst gevorderde bedrijf is Quantinuum. Zijn Helios-systeem draait sinds de commerciële lancering op 5 november 2025 op 48 foutgecorrigeerde logische qubits, opgebouwd uit 98 fysieke qubits. De bedrijven onderling zijn niet één op één te vergelijken: elk telt “logische qubit” anders.

Een logische qubit is een qubit die is opgebouwd uit meerdere fysieke qubits, zodat de rekeneenheid fouten van de onderliggende hardware kan opvangen. Volgens Quantinuum, IBM en QuEra maakt het daarbij verschil of een systeem fouten alleen signaleert (foutgedetecteerd) of ook herstelt (foutgecorrigeerd). Dat laatste is de strengere maatstaf. Ook de verhouding tussen fysieke en logische qubits loopt sterk uiteen. Die loopt van ongeveer 2 op 1 bij Quantinuum tot tientallen fysieke qubits per logische qubit bij de grotere foutcorrectiecodes die IBM en QuEra plannen.

Wat elk bedrijf nu claimt

Naast de 48 foutgecorrigeerde logische qubits toont Quantinuums Helios tot 94 foutgedetecteerde logische qubits. Dat is de lossere maatstaf die fouten signaleert maar niet herstelt. Volgens het onderzoeksteam van Harvard, QuEra, MIT en NIST beschreef het team in Nature een neutrale-atomenprocessor die tot 96 logische qubits tegelijk actief liet zijn, opgebouwd uit 448 atomen. Het systeem werkte onder de foutdrempel: meer qubits verlaagden er de foutenkans in plaats van die te verhogen. Het team publiceerde dit op 10 november 2025, met een correctie op 19 januari 2026. Dat is een onderzoeksresultaat, geen commercieel product van QuEra zelf.

QuEra noemt zijn eigen commerciële Gemini-systeem uit 2025, met 260 fysieke qubits, een testbed van minder dan 100 logische qubits. Op zijn roadmap streeft het bedrijf naar 256 logische qubits op het geplande Libra-systeem in 2028, met meer dan 10.000 fysieke qubits. Op de generatie daarna streeft QuEra naar meer dan 1.000 logische qubits.

IBM heeft nu nog geen logische qubits draaien in een werkend systeem. Het bedrijf plant de tussenstappen Loon in 2025, Kookaburra in 2026 en Cockatoo in 2027. IBM wil in 2029 met het systeem Starling 200 logische qubits laten werken. Daarvoor gebruikt IBM qLDPC-foutcorrectiecodes, die het aantal fysieke qubits per logische qubit ongeveer 90 procent verlagen ten opzichte van andere codes.

Volgens Google Quantum AI demonstreerde het bedrijf op 9 december 2024 met zijn Willow-chip, 105 fysieke qubits, voor het eerst in hardware één logische qubit onder de foutdrempel. Het ging om een foutgecorrigeerde qubit van 101 fysieke qubits met code-afstand 7 en een foutenkans van 0,143 procent per cyclus, lager dan bij de beste losse fysieke qubit. Dat betrof één logische qubit, geen systeem met meerdere tegelijk.

Ook bij IonQ draait nog geen logische qubit in productie. Het bedrijf noemt op zijn eigen roadmap doelen van 12 logische qubits in 2026, 1.600 in 2028 en 80.000 in 2030. Daarbij lopen de aantallen fysieke qubits op van duizenden naar 2 miljoen.

Vergelijking per bedrijf

Bedrijf / team	Logische qubits nu	Fysieke qubits	Telmethode	Peildatum.
Quantinuum (Helios)	48 (tot 94 foutgedetecteerd)	98	foutgecorrigeerd / foutgedetecteerd	5 november 2025.
Harvard/QuEra/MIT/NIST (Nature)	96 (onderzoek, geen product)	448 atomen	foutgecorrigeerd, onder foutdrempel	10 november 2025.
QuEra (Gemini, eigen product)	minder dan 100	260	testbed	2025.
Google (Willow)	1	101	foutgecorrigeerd	9 december 2024.
IBM	0 (doel 200 in 2029)	nvt	qLDPC-codes, nog geen systeem	10 juni 2025.
IonQ	0 (doel 12 in 2026)	nvt	roadmapdoel, nog geen systeem	2026.

Doordat elk bedrijf zijn eigen maatstaf en eigen foutcorrectiecode gebruikt, staat de telmethode in de tabel bij elke rij apart. De volgende stap om op te letten is IBM’s tussensysteem Kookaburra, gepland voor 2026.