Wat beloofde IBM sinds 2020 op zijn quantumroadmap, en wat heeft het geleverd?

Volgens de roadmap die IBM op 12 november 2025 bevestigde, moet zijn Nighthawk-lijn eind 2026 quantumvoordeel laten zien. De foutbestendige computer Starling moet in 2029 met 200 logische qubits rekenen, en opvolger Blue Jay moet in 2033 2.000 logische qubits en 1 miljard quantumpoorten aankunnen. Dat zijn de nieuwste doelen op een roadmap die geregeld is bijgestuurd, met wisselend succes op de eerdere beloftes.

De belofte van 2020

IBM publiceerde zijn eerste quantumroadmap in september 2020. Na de kleinere processors Falcon (27 qubits) en Hummingbird (65 qubits) kondigde het bedrijf aan de 127-qubit-chip Eagle in 2021 te leveren. Daarna zouden de 433-qubit-chip Osprey in 2022 en de 1.121-qubit-chip Condor eind 2023 volgen. IBM noemde een foutbestendige quantumcomputer toen “een haalbaar doel binnen het komende decennium”. Een foutbestendige computer corrigeert fouten in zijn qubits automatisch, in plaats van ze alleen te signaleren.

Wat er daadwerkelijk kwam

Op de eerste twee punten kwam de levering vrijwel op de dag af. IBM leverde op 16 november 2021 Eagle, de eerste IBM-chip met meer dan 100 qubits: 127 stuks op één chip. Het bedrijf gebruikte nieuwe verpakkingstechniek met doorverbindingen door het silicium (through-silicon vias) om de qubits dicht genoeg bij elkaar te plaatsen. Het maakte de chip eerst beschikbaar voor geselecteerde leden van het IBM Quantum Network.

Op 9 november 2022 volgde Osprey, meldt IBM, met 433 qubits, meer dan drie keer zoveel als Eagle. IBM toonde tegelijk het concept van IBM Quantum System Two, de modulaire computer die Osprey, de latere Condor-chip en opvolgers moest huisvesten en die eind 2023 operationeel moest zijn.

Condor kwam er ook: op 4 december 2023 leverde IBM de beloofde 1.121-qubit-chip. Maar het bedrijf schakelde op dat moment tegelijk over van steeds meer qubits naar betere qubits. De nieuwe Heron-chip, met 133 qubits en volgens IBM 3 tot 5 keer beter dan Eagle, werd vanaf dat moment de basis van IBM’s hardware, in plaats van Condor. Het eerste IBM Quantum System Two, in Yorktown Heights, New York, draaide bij de start op drie Heron-chips, niet op Condor.

De nieuwe doelen: Starling en de verlengde roadmap

In diezelfde update van december 2023 verlengde IBM zijn roadmap tot 2033 en zette het de eerste foutbestendige quantumcomputer, Starling, op 2029. Starling moet 200 logische qubits en 100 miljoen quantumpoorten aankunnen, met foutcorrectie op basis van de zogeheten Gross-code. Een logische qubit is opgebouwd uit meerdere fysieke qubits, zodat de rekeneenheid fouten van de onderliggende hardware kan opvangen. Dat doel is concreter dan de belofte uit 2020, maar ook later. “Binnen het komende decennium” uit 2020 wees eerder op 2030 dan op 2029 aan het eind van een verlengde roadmap met een extra tussenstap.

Op 12 november 2025 meldde IBM twee nieuwe processors op weg naar Starling. Nighthawk, met 120 qubits, moet eind 2026 quantumvoordeel opleveren. De experimentele chip Loon toonde voor het eerst alle hardware-onderdelen voor foutcorrectie, waaronder foutcorrectie-decodering binnen 480 nanoseconden, een jaar eerder dan gepland. IBM verhuisde zijn chipproductie naar een nieuwe 300mm-wafferfabriek in Albany, wat de ontwikkeling volgens IBM verdubbelt in snelheid.

Vergelijking: belofte tegen levering

Jaar	Belofte (2020)	Levering	Status
2021	Eagle, 127 qubits	Eagle, 127 qubits, 16 november 2021	geleverd zoals beloofd.
2022	Osprey, 433 qubits	Osprey, 433 qubits, 9 november 2022	geleverd zoals beloofd.
2023	Condor, 1.121 qubits	Condor geleverd, maar Heron (133 qubits) werd de nieuwe basis	koerswijziging: kwaliteit boven aantal.
2029	“binnen het komende decennium” (2020)	doel: Starling, 200 logische qubits	nog te leveren.
2033	niet in 2020 roadmap	doel: Blue Jay, 2.000 logische qubits, 1 miljard poorten	nog te leveren.

Het patroon is dat de kale qubit-aantallen tot en met Condor steeds werden gehaald. Bij de stap naar foutbestendigheid verlegde de rekenlat zich van aantal qubits naar kwaliteit van qubits en logische qubits. De volgende stap om op te letten is Nighthawk, dat eind 2026 quantumvoordeel moet laten zien.