Dossiers · Bijgewerkt Q4 2026
Vragen die blijven terugkomen, één keer goed beantwoord — en elk kwartaal opnieuw nagelopen.
Quantinuum draait op 48 foutgecorrigeerde logische qubits, een academisch team op 96. IBM, Google en IonQ hebben er nog geen in productie. Een overzicht per bedrijf, met de telmethode erachter, peildatum 2 november 2026.
Een quantumcomputer rekent met qubits die via superpositie en verstrengeling veel combinaties tegelijk vasthouden, maar maken nog een fout op elke duizend bewerkingen. Een machine die encryptie breekt ligt volgens NIST nog ver weg.
Niemand noemt een vaste datum voor "Q-day", het moment waarop een kwantumcomputer gangbare encryptie breekt. NIST laat huidige sleutels vanaf 2030 afbouwen en verbiedt ze na 2035, de EU wil dat lidstaten eind 2026 beginnen, en AIVD, TNO en CWI noemen vijf tot vijftien jaar.
De VS, de EU en Nederland hanteren dezelfde kern voor de overstap naar post-kwantumcryptografie: de gevoeligste systemen uiterlijk 2030, de rest uiterlijk 2035. Een overzicht van elke deadline en instantie, met peildatum november 2026.
Vijf qubittechnieken strijden om de quantumcomputer van de toekomst, en geen enkele is op elk punt de beste. Een overzicht per hardwaretype, met de cijfers en de peildatum van elk record.
Een kwantumcomputer kan onbeperkt lang foutloos rekenen zodra de foutkans per bewerking onder een kritieke "drempel" van ongeveer 1 procent blijft. Google Quantum AI toonde dat op 9 december 2024 voor het eerst experimenteel aan met de chip Willow, dertig jaar na de eerste theoretische bewijzen.
QuTech bouwt sinds 2015 aan een quantumcomputer en een quantuminternet, als gezamenlijk instituut van TU Delft en TNO. Het bereikte in 2021 een quantumnetwerk met drie knooppunten en een eerste foutgecorrigeerde logische qubit. Stand van zaken, peildatum november 2026.
Quantum Delta NL is de koepel die het Nederlandse quantumecosysteem verbindt en financiert met 615 miljoen euro uit het Nationaal Groeifonds. Een overzicht van de fasering, het bedrag per programma en de doelen voor banen en startups, peildatum december 2025.
SURF gaat een Europese quantumcomputer met semiconductor spin-qubits hosten op Amsterdam Science Park, naast de supercomputer Snellius. EuroHPC JU en SURF tekenden de hostingovereenkomst in december 2024; een operationele startdatum is nog niet genoemd.
71 procent van de onderzochte rijksoverheidsorganisaties was begin 2026 nog niet begonnen aan post-quantumcryptografie, meldde de Algemene Rekenkamer. Het QvC-Rijk-programma en de Rijksbrede Quantumstrategie moeten dat beeld de komende jaren kantelen.
IBM leverde zijn qubit-aantallen uit 2020 bijna op de kop af, maar koos bij de laatste stap, Condor, voor betere qubits in plaats van meer. Een vergelijking per jaar, van Eagle in 2021 tot het doel van 2.000 logische qubits in 2033, peildatum 12 november 2025.
Google claimt sinds oktober 2025 een verifieerbaar quantumvoordeel met chip Willow en algoritme Quantum Echoes, 13.000 keer sneller dan een van de snelste supercomputers. Volgende stap is een langlevende, foutgecorrigeerde logische qubit.
Quantinuum lanceerde Helios op 5 november 2025 commercieel: 98 fysieke qubits, een tweequbit-fidelity van 99,921 procent en tot 48 foutgecorrigeerde logische qubits. Dat is bijna twee keer zoveel qubits als voorganger System Model H2. Stand van zaken, peildatum november 2026.
IonQ leverde zijn eigen roadmapdoelen in 2024 en 2025 steeds eerder dan beloofd, en meldt in het derde kwartaal van 2026 omzet uit wereldwijd ingezette Tempo-systemen. Een overzicht van belofte en levering, van de eerste roadmap in 2020 tot de doelen voor 2030, peildatum 7 november 2026.
Microsofts Majorana-qubit moet informatie opslaan in Majorana-deeltjes op een "topoconductor"-chip, met een streefjaar 2029 voor een fouttolerante computer. Onafhankelijke fysici zijn tot medio 2026 niet overtuigd dat Microsoft dat al heeft aangetoond.
PsiQuantum bouwt een fotonische quantumcomputer op gewone chipfabrieksprocessen, met fabrieken in Australië en de Verenigde Staten. Een overzicht van wat het bedrijf claimt, waar het bouwt en welke data daarbij horen.
Quantumbedrijven verdienen geld op drie manieren - cloudtoegang, systeemverkoop en advies - en de omzet verschilt enorm per bedrijf. IonQ haalde als eerste meer dan 100 miljoen dollar per jaar, Quantinuum en Pasqal groeien snel vanaf een veel kleinere basis.
Zeven Europese quantumbedrijven bouwen hardware voor quantumcomputers, van chips tot besturingselektronica. Hun laatste rondes lopen van 12 tot 275 miljoen euro, terwijl Europa volgens ECIPE nog een klein deel van het wereldwijde quantumkapitaal binnenhaalt.
Vijf Nederlandse bedrijven bouwen elk een ander onderdeel van de quantumcomputer: chips, besturingselektronica, testapparatuur en bekabeling. QuTech noemt drie van de vijf zijn eigen spin-offs en rekent een vierde tot zijn ecosysteem in Delft.
De Europese Commissie wil de EU tegen 2030 quantumleider maken met vijf actielijnen en werkt aan een Quantum Act voor onderzoek, industrie en toeleveringsketens, naast acht EuroHPC-quantumcomputers in acht landen.
De Chips Joint Undertaking financiert zes Europese pilotlijnen die quantumchips industrieklaar moeten maken; Nederlandse instellingen en bedrijven doen mee aan drie daarvan: P4Q, SPINS en SUPREME.
Een quantumnetwerk verbindt processors door qubits uit te wisselen in plaats van nullen en enen. Via een satelliet is verstrengeling al over 1.203 kilometer verdeeld; op de grond, over glasvezel, haalde QuTech tussen Delft en Den Haag 25 kilometer.
QKD deelt een geheime encryptiesleutel via losse fotonen in plaats van gewone signalen; de kwantummechanica verraadt afluisteren voordat de sleutel gebruikt wordt. De techniek draait al in Europese testnetwerken, in Ierland, bij SURF in Nederland en op grote schaal in China.
Een quantumsensor gebruikt een atoom, een elektronspin of een supergeleidend circuit om een signaal te meten op een manier die klassieke natuurkunde niet kan. Ze zitten al in medische scanners, navigatieapparatuur en atoomklokken die olie en aardbevingen opsporen.
Sinds 2019 claimden Google, D-Wave, IBM en Algorithmiq meermaals "quantumvoordeel". Google's claim ging onderuit, D-Wave's ligt onder vuur van een betwiste weerlegging. De nieuwste, van IBM en Algorithmiq, staat als open uitdaging.
Supergeleidende quantumchips van IBM en Google draaien pas zonder weerstand en zonder thermische verstoring bij enkele tientallen millikelvin. Ionenval-, neutrale-atoom- en fotonische qubits hebben die diepe koeling niet of veel minder nodig, met de peildatum van elke claim.