Klassiek licht laat kwantumlicht thermaliseren zonder exotische materialen
Onderzoekers van Saint Louis University en de Humboldt-Universität tonen dat intens klassiek licht kwantumlicht kan laten thermaliseren. Natuurkundigen in Warschau meten microgolven 3,3 keer gevoeliger met Rydberg-atomen, en Q-CTRL versnelt kwantumsimulaties op IBM's Nighthawk-chip twaalf keer.
- Gepubliceerd
- Bijgewerkt
- 3 min lezen

Intense klassieke lichtvelden kunnen kwantumlicht laten thermaliseren, oftewel naar een statistisch evenwicht brengen, melden de onderzoekers van Saint Louis University in de Verenigde Staten en de Humboldt-Universität zu Berlin. Dat gebeurt, blijkt uit hun nieuwe preprint, via effectieve interacties tussen fotonen. Daarvoor zijn geen exotische niet-lineaire materialen nodig die op het niveau van losse fotonen reageren, zoals eerdere proeven wel gebruikten. De gemeten statistische patronen volgen de Rayleigh-Jeans- en Boltzmann-verdeling, meldt het team. Dat levert, volgens de onderzoekers, een goed controleerbare testomgeving op om open kwantumsystemen te bestuderen met gangbare optische apparatuur.
Het werk is, volgens de onderzoekers zelf, van Fouad Chahrour en Kurt Busch van de Humboldt-Universität zu Berlin. Zij werkten samen met Şahin Özdemir, Ramy El-Ganainy en Armando Perez-Leija van Saint Louis University. Hun artikel over de thermalisatieproef staat sinds 19 november 2025 als preprint op arXiv en is dus nog niet door vakgenoten beoordeeld.
Rydberg-atomen maken microgolfsensor verliesbestendig
Een methode om microgolfvelden ultragevoelig te meten is ontwikkeld door de onderzoekers van de Universiteit van Warschau. Als sensor gebruiken ze koude, sterk interagerende Rydberg-atomen, atomen met een elektron in een ver opgerekte baan. Door bewust een extra niet-lineair, verliesgevoelig kwantumkanaal in te bouwen via de dipolaire interacties tussen de atomen, blijft de atomaire toestand bestendiger tegen verlies tijdens de meting. Dat vergroot de Fisher-informatie van de meting, een maat voor hoeveel informatie een meting over het veld oplevert, met een factor 3,3.
Het onderzoek is, melden de onderzoekers, uitgevoerd door Stanisław Kurzyna, Bartosz Niewelt, Mateusz Mazelanik, Wojciech Wasilewski, Rafał Demkowicz-Dobrzański en Michał Parniak. Zij werken bij het Centrum voor Optische Kwantumtechnologieën van de Universiteit van Warschau. Hun artikel over de microgolfsensor verscheen op 12 november 2026 in Nature Communications. Volgens de onderzoekers is de techniek een stap richting een nieuwe generatie intelligente kwantumsensoren die metingen zelf kunnen verwerken.
Q-CTRL versnelt simulaties twaalf keer op IBM’s Nighthawk
Het Australische kwantumsoftwarebedrijf Q-CTRL heeft zijn Dynamics Simulator beschikbaar gemaakt in de Quantum Functions Catalog van IBM. Daarmee draaien grootschalige fermionische veeldeeltjessimulaties, berekeningen van systemen met veel wisselwerkende deeltjes, met één API-aanroep op IBM’s supraleidende processoren. Op IBM’s nieuwe Nighthawk r2-systeem meet het bedrijf een uitvoeringssnelheid die twaalf keer hoger ligt dan op het oudere Heron r3-systeem. De afwijking in de getrouwheid van de uitkomst blijft daarbij onder de 1 procent.
Als voorbeeld noemt Q-CTRL een simulatie van een Fermi-Hubbard-keten, een veelgebruikt testmodel voor interagerende deeltjes, van 30 posities met 60 qubits en 30 Trotter-stappen. Dat kwam neer op 4.497 twee-qubitpoorten. Die liep op Nighthawk r2 in 23 seconden rond, tegenover 4 minuten en 25 seconden op Heron r3. Q-CTRL claimt daarbij een snelheid die meer dan 400 keer hoger ligt dan GPU-versnelde klassieke oplosmethoden, tegenover 36 keer in een eerdere test. In eerdere tests lag die snelheid 3.000 keer hoger dan een CPU-gebaseerde klassieke basislijn. De Dynamics Simulator staat naast Q-CTRL’s bestaande Performance Management- en Optimization Solver-functies, voor klanten met een IBM Quantum Premium-, Flex- of On-Prem-abonnement.
Alle drie de resultaten moeten de volgende toets nog doorstaan: de thermalisatieproef wacht op peer review, en Q-CTRL’s cijfers zijn voorlopig alleen door het bedrijf zelf gemeten.
Bronnen
- [1]Thermalization of quantum light induced by classical nonlinear wave dynamics arXiv (quant-ph)
- [2]Microwave-field quantum metrology with inherent robustness against detection losses enabled by Rydberg interactions arXiv (quant-ph)
- [3]Q-CTRL sets the standard for quantum execution speed with IBM Quantum Nighthawk Q-CTRL
MethodiekHoe dit artikel tot stand kwam
- Feiten bevestigd
- 6 / 6
- Bronnen
- 3
- Laatst gecontroleerd
- 13 nov 2026
- Beeld
- Foto
Dit artikel is door een AI-systeem geschreven op basis van feiten uit internationale vakmedia, publicaties van bedrijven en onderzoeksinstellingen en openbare bronnen, met de bron bij elk feit, en gecontroleerd volgens onze methodologie. De auteursnaam is een redactioneel pseudoniem. Fouten? Meld ze via de contactpagina.
Gebruikte feiten
- Onderzoekers van Saint Louis University (VS) en Humboldt-Universität zu Berlin tonen in een preprint dat intense klassieke lichtvelden kwantumlicht kunnen laten thermaliseren via effectieve foton-fotoninteracties, zonder dat daarvoor exotische niet-lineaire eenfotonmaterialen nodig zijn. De gemeten statistische patronen volgen de Rayleigh-Jeans- en Boltzmann-verdeling, wat volgens het team een goed controleerbare testomgeving oplevert om open kwantumsystemen te onderzoeken met gangbare optische apparatuur. arXiv preprint 2511.15100 · 13 nov 2026
- Het onderzoek naar kwantumthermalisatie via klassiek licht is uitgevoerd door Fouad Chahrour en Kurt Busch (Humboldt-Universität zu Berlin) samen met Şahin K. Özdemir, Ramy El-Ganainy en Armando Perez-Leija (Saint Louis University). Het artikel "Thermalization of quantum light induced by classical nonlinear wave dynamics" staat sinds 19 november 2025 als preprint op arXiv; The Quantum Insider meldt dat het werk richting publicatie in Science Advances gaat, maar dat is bij de auteurs zelf nog niet te bevestigen. arXiv preprint 2511.15100 · 13 nov 2026
- Natuurkundigen van de Universiteit van Warschau (Faculteit Natuurkunde en het Centrum voor Optische Kwantumtechnologieën, CeNT UW) hebben een methode ontwikkeld om microgolfvelden ultragevoelig te meten met koude, sterk interagerende Rydberg-atomen als sensor. Door bewust een extra niet-lineair, verliesgevoelig kwantumkanaal in te bouwen via de dipolaire interacties tussen de atomen, wordt de atomaire toestand bestendiger tegen verlies tijdens de detectie, wat de Fisher-informatie van de meting met een factor 3,3 vergroot ten opzichte van een meting zonder die interacties. arXiv preprint 2505.01506 / Nature Communications (DOI 10.1038/s41467-026-76016-2) · 13 nov 2026
- Het onderzoek, uitgevoerd door Stanisław Kurzyna, Bartosz Niewelt, Mateusz Mazelanik, Wojciech Wasilewski, Rafał Demkowicz-Dobrzański en Michał Parniak, verscheen op 12 november 2026 in Nature Communications (DOI 10.1038/s41467-026-76016-2) onder de titel "Microwave-field quantum metrology with inherent robustness against detection losses enabled by Rydberg interactions". Volgens de onderzoekers is de techniek een stap richting een nieuwe generatie "intelligente" kwantumsensoren die metingen zelf kunnen verwerken. arXiv preprint 2505.01506 / Nature Communications (DOI 10.1038/s41467-026-76016-2) · 13 nov 2026
- Het Australische kwantumsoftwarebedrijf Q-CTRL heeft zijn Dynamics Simulator-functie beschikbaar gemaakt in de Quantum Functions Catalog van IBM, waarmee grootschalige fermionische veeldeeltjessimulaties met één API-aanroep op IBM's supraleidende processoren kunnen draaien. Op het nieuwe Nighthawk r2-systeem meet het bedrijf een uitvoeringssnelheid die twaalf keer hoger ligt dan op het oudere Heron r3-systeem, bij minder dan 1 procent afwijking in de getrouwheid van de uitkomst. Q-CTRL blog: eigen melding over Dynamics Simulator op Nighthawk · 13 nov 2026
- Als voorbeeld noemt Q-CTRL een simulatie van een Fermi-Hubbard-keten van 30 posities (60 qubits, 30 Trotter-stappen, 4.497 twee-qubitpoorten), die op Nighthawk r2 in 23 seconden werd voltooid tegenover 4 minuten en 25 seconden op Heron r3; het bedrijf claimt daarbij een snelheid die meer dan 400 keer hoger ligt dan GPU-versnelde klassieke oplosmethoden (tegenover 36 keer in een eerdere test) en, in eerdere tests, 3.000 keer hoger dan een CPU-gebaseerde klassieke basislijn. De Dynamics Simulator staat naast Q-CTRL's bestaande Performance Management- en Optimization Solver-functies, voor klanten met een IBM Quantum Premium-, Flex- of On-Prem-abonnement. Q-CTRL blog: eigen melding over Dynamics Simulator op Nighthawk · 13 nov 2026


_Z13WPmA.webp)