Welke claims van quantumvoordeel zijn er gedaan, en welke hielden stand?

Google, D-Wave en IBM claimden met het in Milaan gevestigde Algorithmiq de afgelopen jaren meermaals “quantumvoordeel” of “quantum supremacy”: een taak die een quantumcomputer sneller aankan dan elke gewone computer. Bij Google’s claim uit 2019 vond een later onderzoeksteam, volgens het Chinese Academy of Sciences-team, een klassiek algoritme dat de taak alsnog aankon. D-Wave’s claim uit 2025 ligt onder vuur van een weerlegging die het bedrijf betwist. De nieuwste claim, van IBM en Algorithmiq op 30 juli 2026, staat acht maanden na de lancering van de Quantum Advantage Tracker nog altijd als open uitdaging. Tot aan die publicatie had geen klassieke methode betrouwbare uitkomsten kunnen produceren over het volledige onderzochte probleemregime.

Hoe een claim van quantumvoordeel wordt getest

Een claim van quantumvoordeel betekent dat een quantumcomputer een rekentaak aantoonbaar sneller uitvoert dan de beste klassieke computer. De vier claims in dit stuk kwamen van het bedrijf of lab zelf. Dat bedrijf rekende zelf uit hoe lang een supercomputer nodig zou hebben. Zo’n claim is dus eerst een eigen inschatting, geen vaststaand feit. Andere onderzoekers kunnen later een slimmer klassiek algoritme bedenken, dat de taak dan toch binnen bereik van een gewone computer brengt. Dat overkwam Google’s Sycamore-claim uit 2019; bij D-Wave’s claim uit 2025 meent het Flatiron Institute dat dit ook gebeurde, maar D-Wave betwist die uitkomst.

De twee weerlegde claims

Google claimde op 23 oktober 2019 voor het eerst “quantum supremacy”. Zijn 54-qubit Sycamore-chip voerde een gekozen rekentaak naar eigen zeggen in 200 seconden uit. Die taak zou volgens Google’s eigen berekening de snelste supercomputer van dat moment ongeveer 10.000 jaar kosten. IBM betwistte die claim al op 22 oktober 2019, een dag voor Google’s officiële publicatie in Nature. Het gebruikte daarvoor een klassieke simulatie die zowel het werkgeheugen als de schijfruimte van een klassiek systeem benut om de toestandsvector op te slaan. Dezelfde taak zou zo volgens IBM’s eigen berekening in ongeveer twee en een half dag kunnen, met een hogere nauwkeurigheid, niet in 10.000 jaar. Volgens het Chinese Academy of Sciences-team, onder leiding van Pan Zhang, voerde het Google’s rekentaak in augustus 2022 klassiek uit met een tensor-netwerkalgoritme op een cluster van 512 GPU’s. Het genereerde zo een miljoen steekproeven in ongeveer 15 uur, ver onder Google’s schatting van 10.000 jaar.

Op 12 maart 2025 claimde D-Wave als eerste en enige “quantum computational supremacy” op een praktisch, real-world probleem: de simulatie van de dynamica van een magnetisch materiaal. Het voerde die simulatie naar eigen zeggen binnen enkele minuten uit op zijn Advantage2-prototype. Volgens D-Wave’s eigen berekening zou de Frontier-supercomputer van het Oak Ridge National Laboratory daar bijna een miljoen jaar over doen. Op 21 mei 2026 publiceerden onderzoekers van het Flatiron Institute (Simons Foundation) en Boston University in Science een klassieke tegenhanger. Met een aanpak op basis van tensor-netwerken, die technieken uit de jaren 80 combineert met de software ITensor, simuleerden ze de dynamica van honderden qubits op bescheiden hardware, deels zelfs op een gewone laptop. D-Wave noemde die weerlegging op 26 mei 2026 in een reactie bij de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC “onjuist en niet onderbouwd door de wetenschappelijke feiten”. Volgens Trevor Lanting, chief development officer van D-Wave, faalde de klassieke methode bij de zwaarst gekoppelde driedimensionale roosters uit D-Wave’s eigen publicatie.

De claim die nog staat, en de claim die anders is opgezet

Op 22 oktober 2025 claimde Google een nieuwe, “verifieerbare” vorm van quantumvoordeel met het Quantum Echoes-algoritme op de Willow-chip. Het algoritme meet zogeheten out-of-time-order-correlators. Het liep volgens Google ongeveer 13.000 keer sneller dan het beste klassieke algoritme op een van de snelste supercomputers ter wereld, voor dezelfde taak. Anders dan de aselecte bitstrings van de Sycamore-claim uit 2019 leveren deze metingen volgens Google reproduceerbare uitkomsten op. Een ander quantumsysteem van vergelijkbare kwaliteit kan het resultaat zo nacontroleren.

IBM en Algorithmiq, met hoofdkantoor in Milaan en vestigingen in Finland, het VK en Ierland, claimden op 30 juli 2026 hun sterkste resultaat tot nu toe. Het ging om een simulatie van quantummaterie op hun IBM Quantum Heron-processor. Het onderliggende probleem stond al acht maanden open op de Quantum Advantage Tracker, en tot aan deze publicatie had geen klassieke methode betrouwbare uitkomsten kunnen produceren over het volledige onderzochte probleemregime. Klassieke verificatie is in dit regime onmogelijk. Daarom gebruikten de onderzoekers ruiscontrole en foutmitigatie met een gekwantificeerde onzekerheidsmarge, en zetten ze hun vergelijkingssoftware open source. Het resultaat staat als open uitdaging op de Quantum Advantage Tracker.

De stand per claim

Claim	Datum	Wie	Status
Sycamore “quantum supremacy”	oktober 2019.	Google	Weerlegd: klassiek nagedaan in 2022.
Magnetisch-materiaalsimulatie	maart 2025.	D-Wave	Weerlegd volgens het Flatiron Institute, D-Wave betwist dat.
Quantum Echoes op Willow	oktober 2025.	Google	Volgens Google zelf reproduceerbaar; geen gepubliceerde klassieke weerlegging bekend.
Simulatie van quantummaterie op Heron	juli 2026.	IBM en Algorithmiq	Staat als open uitdaging op de Quantum Advantage Tracker.

Wat de volgende stap is

De weerlegging van Google’s Sycamore-claim kwam van een ander onderzoeksteam, dat een nieuw klassiek algoritme op de taak zette; bij D-Wave gebeurde dat ook, al betwist het bedrijf de uitkomst. Voor de twee nog openstaande claims is dat dezelfde test: zolang er geen gepubliceerde klassieke weerlegging is van de Quantum Echoes-taak of de materiesimulatie van IBM en Algorithmiq, blijft de claim staan. Die laatste claim houdt de Quantum Advantage Tracker bij als open uitdaging.