Wat doet QuTech in Delft en wat heeft het bereikt?

QuTech in Delft werkt aan een werkende quantumcomputer en een inherent veilig quantuminternet, volgens TU Delft. Dat bouwt het instituut op de wetten van de kwantummechanica. Het onderzoeksinstituut is, aldus QuTech, een samenwerking van de TU Delft en TNO. Volgens QuTech telt het instituut begin november 2026 meer dan 300 medewerkers.

Oprichting en status

QuTech werd in 2015 opgericht. Dat volgde op een besluit dat al in oktober 2013 werd gepresenteerd, na eerder onderzoek van de Delftse groep van hoogleraar Leo Kouwenhoven. Op 1 juni 2015 ondertekenden TU Delft, TNO, NWO en de ministeries van Economische Zaken en van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een convenant. Dat convenant steunt QuTech tot en met 2025. Een jaar eerder, op 13 november 2014, kende de Nederlandse overheid het quantumonderzoek de status “Nationaal Icoon” toe, melden QuTech en TU Delft. Dat gebeurde tijdens de Innovatie-estafette in de Ridderzaal in Den Haag, in aanwezigheid van koning Willem-Alexander. Die status gold het vernieuwende karakter van het onderzoek, het economische potentieel voor Nederland en de mogelijke bijdrage aan grote maatschappelijke uitdagingen.

Missie, divisies en locatie

Het onderzoek van QuTech is verdeeld over drie divisies: Quantum Computing, Quantum Internet en Qubit Research. Die zijn verspreid over twee faculteiten van de TU Delft. Het instituut zit aan de Lorentzweg 1 in Delft. Dat is, momenteel, in de vleugels B en E van het gebouw voor Technische Natuurwetenschappen. Een nieuw, eigen gebouw op de zuidkant van de TU Delft-campus is in ontwikkeling.

Het quantumnetwerk van 2021

De eerste grote doorbraak van QuTech is, volgens TU Delft, een quantumnetwerk met meerdere knooppunten. Het is gebaseerd op verstrengeling: het verschijnsel waarbij twee deeltjes zo verbonden raken dat een meting aan het ene deeltje direct iets zegt over het andere, ook op afstand. Onderzoekers bouwden drie quantumprocessors, Alice, Bob en Charlie, in hetzelfde gebouw. Het middelste knooppunt Bob heeft een eigen quantumgeheugen. Daardoor kan het verstrengeling met Alice en Charlie tegelijk onderhouden. De resultaten verschenen op 15 april 2021 in het tijdschrift Science. De volgende stap was het testen van de aanpak buiten het lab, op bestaand telecomglasvezel. Een eerste stadslink moest daarbij in 2022 gereed zijn.

De logische qubit van 2021

QuTech zette datzelfde jaar, aldus het instituut zelf, ook een stap in foutcorrectie. Dat is het proces waarmee fouten in een quantumberekening worden opgespoord en hersteld terwijl de berekening doorgaat. Het team bouwde een “logische qubit” (logical qubit). Dat is een rekeneenheid die is opgebouwd uit meerdere fysieke qubits, om fouten van de onderliggende hardware op te vangen. In dit geval ging het om zeven fysieke qubits, op basis van supergeleidende transmons. Daarop liet het team alle drie de basisbewerkingen zien: initialisatie, een poortbewerking en uitlezen. Fouten werden daarbij tegelijk opgespoord en gecorrigeerd. Het onderzoek verscheen in december 2021 in Nature Physics. Daarna richtte het team zich op opschaling naar 17 en later 49 fysieke qubits per logische qubit.

Partners en leiding

Volgens QuTech werkt het instituut binnen formele partnerschappen met TNO en NWO. Het heeft daarnaast samenwerkingsprogramma’s met de bedrijven Intel en Fujitsu op het gebied van quantumtechnologie. Sinds januari 2025 staat het instituut onder leiding van algemeen directeur Kees Eijkel. Hij rapporteert aan het college van bestuur van de TU Delft. Lieven Vandersypen is chief scientist. De volgende stap voor het instituut is het nieuwe gebouw op de zuidkant van de campus. Daarmee moet QuTech zijn onderzoeksgroepen onder één dak brengen.