Wat staat er in de Europese quantumstrategie en de Quantum Act?

Volgens de Europese Commissie werkt zij aan een Quantum Act. De wet moet onderzoek en innovatie versterken, de industriële capaciteit van Europese quantumbedrijven opschalen met pilotlijnen en een ontwerpfaciliteit, en de veerkracht en governance van toeleveringsketens voor quantumtechnologie verstevigen. De wet bouwt voort op de Europese quantumstrategie en moet aansluiten op de Chips Act, EuroHPC en de satellietconstellatie Iris². Het wetsvoorstel is gepland voor 2026.

De quantumstrategie: vijf actielijnen

De Quantum Act is het sluitstuk van een bredere strategie. De Europese Commissie presenteerde op 2 juli 2025 de Quantum Europe Strategy, die van de EU tegen 2030 wereldleider in quantumtechnologie moet maken. De strategie noemt vijf actielijnen. Dat zijn onderzoek en innovatie, quantuminfrastructuur (de bouw en toegang tot quantumcomputers en -netwerken), en een sterker Europees quantumecosysteem met opschaling van toeleveringsketens en startups. Daarnaast noemt de strategie quantumtechnologie voor ruimtevaart en dual-use-toepassingen in defensie en veiligheid, en quantumvaardigheden zoals opleiding en omscholing van personeel. Volgens de Europese Commissie is de wereldwijde quantumsector tegen 2040 meer dan 155 miljard euro waard en levert hij duizenden hoogopgeleide banen in de EU op. De Commissie gebruikt die verwachte marktwaarde als onderbouwing voor de strategie om Europa tegen 2030 tot quantumleider te maken.

De consultatie voor de Quantum Act

De Europese Commissie opende op 4 november 2025 een consultatie (“call for evidence”) om de Quantum Act vorm te geven, meldt ze zelf. Daarin stelde ze vragen aan lidstaten, infrastructuurbeheerders, bedrijven, start-ups en kennisinstellingen, en aan normalisatie-instanties en experts in cyberveiligheid en defensie. De deadline werd verlengd tot 15 december 2025. Die extra weken geven betrokkenen meer tijd om input te leveren voordat de Commissie het wetsvoorstel van 2026 schrijft.

Acht quantumcomputers via EuroHPC

Eén onderdeel van de strategie draait al, los van de Quantum Act. EuroHPC JU is het samenwerkingsverband waarmee de EU en haar lidstaten samen al jaren supercomputers financieren en bouwen; de quantumstrategie voegt daar quantumcomputers aan toe. Volgens EuroHPC JU bouwt het acht eigen quantumcomputers. Zes daarvan staan op de oorspronkelijk gekozen locaties, aangevuld met Luxemburg en Nederland. De aanbestedingscontracten voor de systemen werden tussen 2024 en begin 2025 ondertekend. Het laatste contract, voor EuroQCS-Italië bij Pasqal met minstens 140 analoge qubits, volgde op 27 maart 2025. Pasqal bouwt die machine op basis van neutrale atomen, een van de hardwarevormen waarmee Europese en internationale bedrijven een werkende quantumcomputer proberen te bouwen.

De acht systemen staan verspreid over Europa, met de laatste handtekening in Italië:

Land	Rol in het EuroHPC-quantumprogramma
Tsjechië	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Duitsland	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Spanje	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Frankrijk	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Italië	Oorspronkelijk gekozen locatie, laatste contract getekend.
Polen	Oorspronkelijk gekozen locatie.
Luxemburg	Latere aanvulling op de zes oorspronkelijke locaties.
Nederland	Latere aanvulling op de zes oorspronkelijke locaties.

Nederland en Luxemburg kwamen er zo later bij dan de zes landen die de Commissie oorspronkelijk koos. Voor Nederland sluit dat aan bij de ambitie uit de quantumstrategie om de Europese quantuminfrastructuur te versterken. Dat is een van de vijf actielijnen uit de strategie. Onderzoekers, bedrijven en overheden in de acht landen krijgen zo elk toegang tot een eigen quantumcomputer. Ze kunnen er algoritmes en toepassingen op testen, zonder afhankelijk te zijn van systemen buiten Europa.

De volgende stap is het wetsvoorstel voor de Quantum Act, verwacht in 2026.