Welke quantum-pilotlijnen komen er onder de Europese Chips Act, en welke daarvan in Nederland?

Nederlandse kennisinstellingen en bedrijven doen mee aan drie van de zes Europese quantum-pilotlijnen onder de Chips Act, melden de Universiteit Twente, imec en VTT: P4Q, SPINS en SUPREME. TNO en TU Delft zitten in alle drie de consortia. QuTech, QuantWare, Single Quantum, QphoX en Groove Quantum leveren gespecialiseerde quantumtechnologie. Meer over de bredere Europese aanpak staat in het uitlegstuk over de Europese quantumstrategie en de Quantum Act.

Zes pilotlijnen, zes soorten quantumchips

De Chips Joint Undertaking (Chips JU) is het publiek-private samenwerkingsverband achter de Chips Act. Het financiert zes pilotlijnen die elk een ander type quantumchip industrieklaar moeten maken, meldt imec. Een pilotlijn is geen fabriek voor massaproductie. Het is een testomgeving waar een chipontwerp van laboratoriumschaal naar een herhaalbaar, industrieel proces gaat.

Pilotlijn	Chiptype	Coördinator	Land
SPINS	Halfgeleider-spinqubits	imec	België.
P4Q	Fotonica	Universiteit Twente	Nederland.
CHAMP-ION	Ionenvallen	SAL	Oostenrijk.
SUPREME	Supergeleidende qubits	VTT	Finland.
DIREQT	Diamantchips	CNR	Italië.
Q-PLANET	Neutrale atomen	Pasqal	Frankrijk.

De pilotlijnen vallen onder de Chips for Europe Initiative, een onderdeel van de Chips Act. Die ondersteunt volgens de Europese Commissie ontwerpbibliotheken voor quantumchips, nieuwe en bestaande pilotlijnen, cleanrooms en foundries om quantumchips te prototypen en produceren. Ook faciliteiten om geavanceerde quantumchips te testen en te valideren horen erbij.

P4Q brengt fotonische chips vanuit Twente

P4Q (Photonics for Quantum) is de enige van de zes pilotlijnen met een Nederlandse coördinator. De Universiteit Twente leidt het project, onder projectleider Pepijn Pinkse. Het consortium telt 29 partners uit 12 Europese landen en krijgt 50 miljoen euro. Daarvan komt 25 miljoen euro van de Chips Joint Undertaking en 25 miljoen euro van nationale overheden. Doel is fotonische quantumchips naar technologie- en productierijpheidsniveau 8 te brengen: bijna klaar voor industriële productie. Het gaat om materialen zoals siliciumnitride, dunne-film-lithiumniobaat en aluminiumoxide.

Naast de Universiteit Twente als coördinator doen ook TU Delft, TU Eindhoven en TNO mee aan P4Q, samen met Nederlandse quantumbedrijven. De Nederlandse deelname wordt ondersteund door Oost NL en gefinancierd via Quantum Delta NL, Nanolab NL en het ministerie van Economische Zaken.

Nederlandse partners in SPINS en SUPREME

SPINS (Semiconductor Pilot line for Industrial Quantum NanoSystems) staat onder leiding van imec in België. De pilotlijn ging op 3 april 2026 van start, met 25 Europese partners en een budget van 50 miljoen euro. Nederland is er vertegenwoordigd door TNO, TU Delft, QuTech en Groove Quantum. Halfgeleider-spinqubits (Si/SiGe, Ge/GeSi en SOI) moeten er schaalbaar worden via multi-project-wafers en gestandaardiseerde procesontwerpkits.

Bij SUPREME ligt de leiding bij het Finse onderzoeksinstituut VTT, melden VTT en Fraunhofer IPMS. De pilotlijn verenigt 23 partners uit acht EU-lidstaten rond een totaal budget van 50 miljoen euro, gelijk verdeeld tussen de Chips Joint Undertaking en nationale overheden. Nederlandse deelnemers zijn TNO, TU Delft, QuantWare, Single Quantum en QphoX. De pilotlijn moet de fabricage van supergeleidende quantumchips stabieler maken. Mijlpaal is een 3D-geïntegreerde qubit-module met 200 qubits.

CHAMP-ION, DIREQT en Q-PLANET hebben voor zover bekend geen Nederlandse partner.

Wat dit betekent

Van de zes hardwarevormen die Europa industrieklaar wil maken, heeft Nederland een leidende rol in fotonica via P4Q. Daarnaast levert Nederland partners aan SPINS (spinqubits) en SUPREME (supergeleidende qubits). TNO en TU Delft zitten in alle drie de consortia. QuTech, QuantWare, Single Quantum, QphoX en Groove Quantum leveren techniek aan één of meer pilotlijnen, stand november 2026.