Wanneer kan een kwantumcomputer gangbare encryptie breken, en wie schat wat?

Een vaste datum voor “Q-day” noemt geen enkele instantie. Dat is het moment waarop een kwantumcomputer gangbare encryptie kan breken. Het Amerikaanse standaardisatie-instituut NIST stelt in zijn eindrapport IR 8547 van 27 oktober 2026 wel een tijdpad voor het afbouwen van de huidige kwetsbare sleutels. Na 2030 worden algoritmen als RSA en elliptic curve afgeraden voor nieuwe toepassingen. Na 2035 zijn ze helemaal verboden onder NIST-standaarden.

Wie welke deadline stelt

NIST legt voor de eigen, meest gevoelige federale systemen een hoger tempo op dan voor de rest van de economie. Volgens NIST moeten Amerikaanse “high value assets” en “high impact”-systemen voor 31 december 2030 over op post-kwantumsleuteluitwisseling. Voor 31 december 2031 moeten ze over op post-kwantumdigitale handtekeningen.

In Europa loopt de klok net iets anders. Volgens de Europese Commissie, die op 23 juni 2025 via de NIS Cooperation Group een gecoördineerde routekaart publiceerde, geldt dat voor de hele Unie. Lidstaten moeten uiterlijk eind 2026 begonnen zijn met de overstap naar post-kwantumcryptografie. Kritieke infrastructuur moet die overstap uiterlijk eind 2030 hebben afgerond.

Instantie	Jaartal voor Q-day zelf	Eigen deadline
NIST (VS)	Nee, alleen een afbouwpad, volgens NIST.	Federale sleuteluitwisseling 2030, handtekeningen 2031, volgens NIST.
Europese Commissie	Nee.	Lidstaten starten eind 2026, kritieke infrastructuur klaar eind 2030, volgens de Europese Commissie.
AIVD, TNO, CWI (NL)	Vijf tot vijftien jaar, volgens AIVD, TNO en CWI.	Geen, wel migratieadvies, volgens AIVD, TNO en CWI.
BSI (Duitsland)	Nee, expliciet geen jaartal, volgens de Duitse BSI.	Geen, wel oproep nu te beginnen.

Waarom niemand een hard jaartal durft te noemen

Volgens AIVD, TNO en het Centrum Wiskunde & Informatica kan Q-day over vijf tot vijftien jaar verschijnen. Dat schrijven ze in hun gezamenlijke migratiehandboek, en die datum blijft volgens hen onzeker. Ze benadrukken dat het risico nu al begint. Versleuteld verkeer dat vandaag wordt onderschept, kan na Q-day alsnog worden ontcijferd.

De Duitse federale cyberbeveiligingsdienst BSI gaat nog een stap verder. De dienst weigert zelf een jaartal te noemen. Volgens de BSI is de vraag óf en wanneer Q-day precies komt niet langer doorslaggevend. Samen met Europese partners riep de BSI in november 2024 bedrijven, vitale sectoren en overheden op om nu al te beginnen met de overstap.

Die haast heeft een praktische reden. AIVD, TNO en CWI schatten dat de overstap van een organisatie naar post-kwantumcryptografie zelf al gauw tien jaar of langer kan duren. Die migratie kan daardoor gedeeltelijk samenvallen met de geschatte komst van Q-day, of pas daarna eindigen. Dat is volgens het handboek precies de reden om nu te beginnen, in plaats van te wachten tot de dreiging concreet wordt.

Wat dit voor Nederland en Europa betekent

De NIST-deadlines gelden rechtstreeks alleen voor Amerikaanse federale systemen. NIST-standaarden werken wel vaak door in software en apparatuur die ook in Nederland wordt gebruikt. De EU-routekaart raakt Nederlandse organisaties directer. Kritieke infrastructuur in de hele Unie moet de overstap naar post-kwantumcryptografie uiterlijk eind 2030 hebben afgerond. Voor organisaties die nog niet zijn begonnen, loopt de teller dus al. Kritieke Europese infrastructuur en Amerikaanse federale sleuteluitwisseling moeten in 2030 over zijn. Amerikaanse federale handtekeningen volgen in 2031. Het volledige verbod op de huidige encryptie onder NIST-standaarden geldt vanaf 2035.